Rayfish Footwear: kweek je eigen sneaker

Rayfish Footwear is een fictief bedrijf dat gepersonaliseerde sneakers aanbiedt, gemaakt van het leer van genetisch gemodificeerde pijlstaartroggen. De lancering zette een debat in gang over nieuwe biotechnologieën en stelde onze (vaak al te consumptieve) relatie met dieren ter discussie. We wilden die discussie tastbaar maken in een concreet product waar je van houdt of dat je haat.

De opkomst en ondergang van Rayfish Footwear begon met de lancering van een online ontwerptool waarmee klanten hun eigen sneaker konden ontwerpen van een genetisch gemodificeerde vis. De startup kreeg veel media-aandacht en leek voorbestemd voor succes, maar er verschenen ook kritische petities tegen het consumptieve gebruik van dieren door het bedrijf.

Terwijl bijna tienduizend mensen hun eigen vissensneaker hadden ontworpen, braken dierenrechtenactivisten in bij het bedrijf en lieten ze alle vissen vrij in de oceaan. CEO Raymond Ong reageerde met een vurig videostatement, dat het debat over onze vervreemde relatie met producten in een geglobaliseerde wereld verder aanwakkerde.

Terwijl Rayfish moeite had nieuwe investeerders te vinden, zwommen de ontsnapte vissen vrij rond en doken ze op in video’s van toeristen en vissers. Het verhaal eindigde met het faillissement van Rayfish, waarna het ware doel van het bedrijf werd onthuld in een ‘making of’-video.

De korte documentaire “The Rise and Fall of Rayfish Footwear” geeft een overzicht van het hele project, de impact ervan en de drijfveren van de makers.

Bezoekers van de Rayfish-website konden hun eigen sneaker kweken met de online ontwerptool. De beste ontwerpen wonnen hun eigen schoen. In werkelijkheid zijn er zeven zeer exclusieve prototypes van sneakers van pijlstaartrogleer gemaakt, in samenwerking met de Nederlandse schoenontwerper Jan Jansen. De roggenhuiden werden geleverd door Roje Exotic Leather. Het leer van de schoenen is niet genetisch gemodificeerd, maar met verf gekleurd.

Talloze toonaangevende media, waaronder Wired, Huffington Post, Fast Company, Glamour, Designboom en ABC News, berichtten over het project, wat de discussie verder aanwakkerde. Een Rayfish-perskit met beelden, teksten en videomateriaal over het project is nog altijd beschikbaar.

Bijna 10.000 mensen ontwierpen een pijlstaartrog op de Rayfish-website en lieten zo zien dat ze best een biogepersonaliseerde sneaker wilden. Tegelijkertijd protesteerden bijna evenveel mensen tegen het bedrijf. Het resultaat: een felle discussie over het consumptieve gebruik van dieren in onze samenleving.

Tijdens de Next Nature Power Show 2011 gaf Rayfish-CEO Raymond Ong (gespeeld door Carlo Scheldwacht) een lezing over zijn innovatieve verdienmodel: de schoonheid & diversiteit van de natuur remixen tot iets wat de natuur zelf nooit had kunnen bedenken.

Dierenrechtenactivisten breken in bij het hoofdkantoor van Rayfish. Ze vernielen labapparatuur en sneakers en stelen talloze levende pijlstaartroggen. Op een video die de daders op YouTube zetten, zie je gemaskerde mannen die roggen uit de viskwekerij van Rayfish halen en ze vrijlaten in de nabijgelegen oceaan.

Kort na de lancering van de ontwerptool doken er online allerlei korte YouTube-filmpjes op van mensen die een paar Rayfish-sneakers hadden gewonnen.

Drie dagen na de ‘inbraak’ bij Rayfish reageerde CEO Raymond Ong met een vurig statement dat op veel sympathie kon rekenen.