Next Generation: Unlearning botanical narratives with Nina Škerjanc

Dit verhaal maakt deel uit van Next Generation, een serie waarin we jonge makers een platform bieden om hun werk te laten zien. Jouw werk hier? Neem contact op en bepaal je coördinaten terwijl we samen onze toekomst verkennen.

Nina is een Sloveense ontwerper, kunstenaar en onderzoeker gevestigd in Nederland. Ze behaalde een bachelordiploma in Industrieel Ontwerpen aan de Universiteit van Ljubljana, en later een masterdiploma aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Haar praktijk wordt gedreven door een nieuwsgierigheid om haar positie in de wereld als individu, ontwerper en mens te ontrafelen. Door de relaties tussen mensen en materialen, wezens en ruimtes te bestuderen, stelt ze de binaire manieren van kennen en denken die onze wereld hebben gevormd ter discussie, vooral door zich af te vragen hoe het anders zou kunnen. Als ontwerper wil ze niet alleen objecten maar ook ideeën vormgeven, door te experimenteren met onderzoeksmethoden, materialen en door contact te maken met mensen uit verschillende achtergronden. Ze streeft ernaar om te werken tussen de tegenpolen van natuur en cultuur, wetenschap en kunst, door inspiratie te putten uit beide velden en te proberen deze als een ander geheel opnieuw voor te stellen.

Dit project begon met de vraag aan mezelf: wat is natuur en hoe verhoud ik me tot dit concept. Ik realiseerde me dat mijn idee van natuur beïnvloed werd door de geschiedenis en cultuur waarin ik leef, waardoor het concept van natuur geromantiseerd werd als onaangeraakte wildernis of wetenschappelijk geobjectiveerd in afzonderlijke delen. Door te proberen de manier waarop ik geleerd had naar de natuur te kijken af te leren, wendde ik me tot de instellingen die de natuur vertegenwoordigen en kennis over de natuur in stand hielden - natuurhistorische musea en botanische tuinen.

Terwijl ik me richtte op de menselijke relatie met planten, realiseerde ik me dat deze instellingen een sleutelrol spelen in het vertegenwoordigen van botanische kennis, en door dit te doen, bemiddelen ze onze relatie met planten. Planten worden gecategoriseerd via wetenschappelijke taxonomieën en systemen en worden vaak gepresenteerd als bewaarde en geïsoleerde exemplaren in potten of herbariumvellen. Deze gevestigde systemen van botanische kennis en representaties handhaven de scheiding tussen natuur en cultuur en beïnvloeden onze relatie met de wereld waarin de natuur wordt waargenomen als iets dat gescheiden is van de mens en menselijke handelingen.

Om de dominante botanische kennis en representaties uit te dagen, wilde ik een ruimte creëren die andere manieren om planten te kennen mogelijk maakt, gebaseerd op gesitueerde en belichaamde perspectieven. Ik wilde menselijke en niet-menselijke gemeenschappen samenbrengen en een alternatief botanisch erfgoed co-creëren dat gebaseerd is op verbeelding, verhalen vertellen en ervaringen. Door niet alleen de systemen, maar ook de methoden waarmee kennis wordt gecreëerd in vraag te stellen, hoop ik af te stappen van paradigma's van menselijke uitzonderlijkheid en praktijken op te bouwen die reflectie, empathie en zorg voor onze omgeving aanmoedigen. Hoe kunnen we ons verschillende manieren voorstellen om planten te kennen en mee samen te leven? Hoe kunnen we natuurlijk erfgoed herdenken als een leermiddel voor een meer symbiotische toekomst?

Om ons opnieuw in de wereld te kunnen situeren, moeten we eerst een actief onderdeel ervan worden door mee te denken met andere actoren in onze omgeving en in dialoog te gaan. Daarom heb ik een Wardiaanse kar gebouwd; een reizend onderzoeksstation dat mensen en praktijken samenbrengt die zich richten op planten en hun relaties met hun lokale omgeving. De kar, gebaseerd op het koloniale botanische artefact, is een hulpmiddel voor het delen, creëren en verzamelen van kennis over onze lokale omgeving door "verkeerde" manieren van leren. De kar reisde door de stad Den Haag naar de plekken waar een bepaalde plant of actor zich bevindt en interacteert met andere wezens in hun omgeving. Door de plant in zijn omgeving te ontmoeten, kan de kenniscreatie mogelijk een belichaamde cocreatie worden tussen de plant en de mens. Door de kar te gebruiken voor een reeks workshops, richtte ik me op methodologieën gebaseerd op verhalen, ervaringen en verbeelding, die de deelnemers zouden aanmoedigen om verder te observeren, te onderhandelen en te reflecteren op hun relatie met de betreffende plant.

De eerste reeks workshops heette de “Lisdodde Bijeenkomsten” waarbij we leerden van het onkruid genaamd Lisdodde en probeerden onze relatie door de geschiedenis heen te ontrafelen. Tijdens deze bijeenkomst probeerden we ons verschillende manieren voor te stellen om met planten om te gaan en ze te leren kennen die verder gaan dan het dualistische begrip van natuur en cultuur. In plaats van planten te classificeren en ordenen door de ogen van botanici, wat zijn andere manieren om naar planten te kijken? Door de workshop te faciliteren probeerde ik een ruimte te creëren waarin de deelnemer de plant kon leren kennen als een wezen met eigen wil en kon erkennen dat elke menselijke handeling, opzettelijk of onopzettelijk, verweven is met andere niet-menselijke zaken. Alle experimenten, ervaringen en reflecties werden later gedeeld op het digitale archief van de Wardiaanse kar genaamd "Imaginarium", een alternatief herbarium dat niet alleen gebaseerd is op wetenschappelijke manieren om naar planten te kijken, maar eerder een verzameling van verschillende zienswijzen die samen proberen het concept van natuurlijk erfgoed opnieuw vorm te geven door verhalen in plaats van specimens.