The No(nhuman) Consent Form

Er lijkt een groene verschuiving plaats te vinden in Dutch Design, waarbij de traditionele visie langzaam uitgroeit tot een nieuwere, verfrissendere versie. De bio-ontwerpers komen net als hun nieuw ontdekte organische materialen uit de grond omhoog. Maar als een materiaal leeft, is het dan nog wel echt een materiaal? Of is het meer een entiteit, een collega, of zelfs een gast? Gebruiken we ze of werken we met ze samen? Ontwerponderzoeker Daniëlle Ooms onderzocht deze nieuwe relatie tussen ontwerper en hun niet-menselijke deelnemers. Het resultaat? Een toestemmingsformulier voor niet-mensen.

Het No(nhuman) Toestemmingsformulier is een formulier dat mensen kunnen gebruiken om de ethische kant van de keuzes die ze maken te beoordelen bij de interactie met niet-mensen. Tijdens haar masterstudies aan de TU in Eindhoven, voerde Ooms onderzoek uit naar de relatie tussen mensen en niet-mensen. Ze onderzocht manieren waarop ontwerpers op een meer gelijkwaardige manier konden samenwerken met niet-mensen. Tijdens dit project werkte ze samen met verschillende soorten niet-menselijke deelnemers zoals bioluminescente algen, mycelium en elektro-actieve bacteriën die in modder worden gevonden. Tijdens dit soort casestudies deelt de TU Eindhoven verplichte ethische reviewformulieren uit die door hun studenten moeten worden ingevuld. Maar dit traditionele formulier is bijna volledig gericht op de ethiek met betrekking tot mensen; Ooms wilde een stap verder gaan en haar niet-menselijke deelnemers ook betrekken, zodat ontwerpers nadenken over wat ze gebruiken of wie ze gebruiken. Ze ontwierp een toestemmingsformulier dat leek op het oorspronkelijke, op mensen gerichte formulier, maar deze keer was het gericht op het werken met niet-mensen.

Het project werd gepresenteerd tijdens de Dutch Design Week 2021, waar een grote versie van het formulier werd getoond. Bezoekers konden hun eigen formulieren invullen en hun interacties met niet-mensen in vraag stellen. En de antwoorden waren net zo divers als de niet-menselijke deelnemers die we in ons dagelijks leven tegenkomen. Want niet alleen in het laboratorium, maar ook thuis gaan we om met niet-mensen; hoe nodigen we een nieuwe plant in ons huis uit? En hebben we om hun expliciete toestemming gevraagd wanneer we een nieuw huisdier kopen?

Ooms hoopt met haar project meer bewustzijn te kweken en de perceptie die we hebben bij het werken met niet-mensen te veranderen. In plaats van hen te zien als 'nieuwe materialen' hoopt ze het besef te cultiveren dat we in werkelijkheid met hen samenwerken, niet hen gebruiken. Het toestemmingsformulier helpt ontwerpers en niet-ontwerpers om een meer gelijkwaardige en intieme band met onze niet-menselijke deelnemers te herstellen.