Science Friction explores living among companion species

Is het mogelijk om andere aardse verhalen te bedenken? Kunnen we ons andere manieren van leven voorstellen tussen verschillende soorten? Deze tentoonstelling onderzoekt deze vragen aan de hand van een selectie van kunstwerken en populaire wetenschap. Het stelt een verandering van mentaliteit en gevoeligheid voor die de suprematie van de menselijke soort in twijfel trekt, en kiest voor een visie op de wereld begrepen als een ecosysteem waarin alle soorten van de planeet samenleven.

Het startpunt voor de tentoonstelling “Science Friction. Leven tussen gezelschapssoorten” is het wetenschappelijke bewijs dat alle terrestrische soorten met elkaar verbonden zijn door symbiotische, onderlinge afhankelijke relaties. In de natuur bestaan er geen autonome of onafhankelijke organismen; wij maken allemaal deel uit van wederzijds geïntegreerde ecosystemen. Soorten vormen een netwerk van samenwerkingen, mutaties en uitwisselingen waarin wij als metgezellen samenleven.

Deze paradigmaverschuiving impliceert dat de menselijke soort niet uitzonderlijk of superieur is. Uiteindelijk stelt symbiose de menselijke suprematie ter discussie: het idee dat de hele natuur en alle levende wezens in dienst staan van ons welzijn.

Om deze verandering in perspectief te beschrijven, put de tentoonstelling uit het werk van twee sleutelfiguren in de hedendaagse wetenschappelijke cultuur: Donna Haraway en Lynn Margulis. Beide hebben gemeen dat ze groot belang hechten aan symbiose en samenwerking tussen soorten, en hun interesse in communicatie en wetenschappelijke vertelling.

Kunstenaars, denkers, wetenschappers en activisten

De overgang van antropocentrisme (een mensgerichte wereldvisie) naar biocentrisme (de mens als onderdeel van een ecosysteem) loopt als een rode draad door de tentoonstelling. De bezoeker vindt een selectie van kunstwerken in verschillende media, zoals meeslepende audiovisuele en geluidsinstallaties, virtual reality, schilderkunst, tekenkunst en avant-garde cinema, evenals items van wetenschappelijke verspreiding.

De tentoonstellingscurator, Maria Ptqk, heeft een reeks makers, denkers en wetenschappers van over de hele wereld samengebracht die intersoortelijke relaties onderzoeken en ons overtuigen van de urgentie om andere science f(r)ictions en fabuleuze en speculatieve verhalen uit te vinden die het denkbare uitbreiden en ons helpen ons te plaatsen binnen het opkomende intersoortelijke paradigma.

De evolutie van de rechten van de natuur

De tentoonstelling eindigt met Time-Life-Time van Jaime Serra (2021), een artistieke installatie die speciaal voor de tentoonstelling is geproduceerd en gewijd is aan de beweging Rechten van de Natuur. Volgens deze rechten moeten diersoorten en plantensoorten, samen met rivieren, bergen, valleien en ecosystemen, worden beschermd om hun intrinsieke waarde, ongeacht hun nut voor de mens.

Deze installatie, tegelijkertijd een epiloog en een zelfstandig onderdeel van de tentoonstelling, is de zeer persoonlijke terugblik van de auteur op de huidige trend in milieubescherming in de vorm van ongeveer 30 werken in verschillende media en grafische dragers (collage, fotografie en diverse objecten). Het is allereerst een historische reis langs de mijlpalen die de evolutie van de rechten van de natuur sinds het midden van de 20e eeuw hebben gemarkeerd. Vervolgens brengt de auteur, op ironische en tot nadenken stemmende wijze, deze mijlpalen in dialoog met elementen uit de tentoonstelling zelf en andere uit de populaire cultuur en de media, waarbij een reis van paradoxen en onverwachte ontmoetingen wordt geschetst.

De tentoonstelling die zal plaatsvinden in het CCCB voltooit een bredere onderzoekscyclus die in 2017 is gestart met een tentoonstelling geproduceerd door de virtuele ruimte van het Jeu de Paume Centrum voor Beeldende Kunst in Parijs.

De tentoonstelling heeft samengewerkt met en wetenschappelijk advies gekregen van Ricard Guerrero, hoogleraar Microbiologie aan de Universiteit van Barcelona, en Rubén Duro Pérez, wetenschapscommunicator.

In het kader van de Biennale Stad en Wetenschap 2021.

Curator: Maria Ptqk

Kunstenaars: Cleve Backster, Louis Bec, Paula Bruna, Ernesto Casero, Vinciane Despret, David Domingo (ook bekend als Stanley Sunday), Shoshanah Dubiner, Rubén Duro Pérez, John Feldman, Walon Green, Gustafsson & Haapoja, Donna Haraway, Marley Jarvis, Laurel Hiebert en Kira Treibergs, Dominique Koch, Christie Lyons, Mary Maggic, Petra Maitz, Marshmallow Laser Feast (MLF), Stefano Mancuso, Lynn Margulis, Joan Martínez Alier, Terence McKenna, Museo del Hongo, Dimas Paredes, Richard Pell, Mercè Piqueras, Max Reichmann, Quimera Rosa, Toni Serra (Abu Ali), Jaime Serra Palou, Maria Sibylla Merian, Saša Spačal, Susana Talayero, Paulo Tavares, Helen Torres, Diana Toucedo, Pinar Yoldas