This book explains why cooking food was essential to human evolution

Een must-read voor de Next Nature-liefhebber: Catching Fire: Hoe Koken Ons Mens Maakte (2009). Geschreven door de Britse primatoloog Richard Wrangham, deelt de auteur zijn hypothese dat het koken van voedsel een essentieel element was in de fysiologische evolutie van de mens.

Mensen zijn de enige soort op aarde die hun voedsel kookt. Niet alleen koken we ons eten, maar we vinden de smaak van gekookt voedsel meestal ook lekkerder dan de rauwe versie. Vergelijk de geur van rauwe en in de pan gebakken spek. Welke versie laat je watertanden?

Het is geen toeval dat je hond misschien naast je staat te kwijlen. Verschillende dieren die nooit gekookt voedsel hebben gegeten, tonen een duidelijke voorkeur voor een lekker gebraad of roerbakschotel. Chimpansees, bonobo's, gorilla's en orang-oetans geven allemaal de voorkeur aan gekookte wortelen, zoete aardappelen en zelfs vlees.

Deze natuurlijke aanleg heeft belangrijke implicaties voor de menselijke evolutie. Harvard-antropoloog Richard Wrangham stelt dat koken niet zomaar een eenvoudige, aangename culturele ontwikkeling is. In plaats daarvan is het de centrale drijvende kracht die ons heeft getransformeerd van primitieve hominiden naar Homo erectus en verder tot Homo sapiens.

De sleutel tot koken ligt in de energiebehoeften van onze grote hersenen. Het menselijk brein verbruikt een kwart van de dagelijkse energiebehoefte van het lichaam. Gekookt voedsel levert aanzienlijk meer beschikbare calorieën dan rauw voedsel. Vanuit chemisch oogpunt kunnen een rauwe en een gebakken aardappel hetzelfde aantal calorieën bevatten, maar vanuit voedingsperspectief zijn de zetmelen in een rauwe aardappel grotendeels nutteloos voor de gemiddelde menselijke darm. Voeg daarbij het feit dat veel giftige planten eetbaar worden na het koken, en de eerste koks zagen een plotselinge toename van calorieën, om nog maar te zwijgen van vrije tijd. Deze toestroom van smakelijke voedingsstoffen stelde Homo erectus in staat om overtollige energie te gebruiken voor de evolutie van extra grote hersenen.

Wranghams argument valt uiteen als dieren de voorkeur geven aan rauw voedsel wanneer ze de keuze krijgen. Als onze voorouders van nature niet de voorkeur gaven aan gekookt voedsel, hadden ze misschien nooit de moeite genomen om uit te zoeken hoe ze een antilope op de barbecue moesten leggen. Het feit dat de grote mensapen aangetrokken worden door de smaak van gekookt voedsel is een goede aanwijzing dat Wranghams hypothese mogelijk juist is.

Mensen zijn zo perfect aangepast aan koken dat het moeilijk voor ons is om te leven zonder gemakkelijke toegang tot een fornuis of kampvuur. Aanhangers van rauw voedsel hebben supplementen, droogmachines en andere wonderen van moderne voedingstechnologie om voldoende calorieën binnen te krijgen om te overleven. Volgens Wrangham zijn er geen betrouwbare voorbeelden van iemand die overleeft op een rauw dieet in een natuurlijke staat. Zet iemand op een onbewoond eiland met een eindeloze voorraad steak tartare, en ze zullen nog steeds sterven aan ondervoeding tenzij ze een koekenpan en een aansteker hebben meegenomen.

Onze afhankelijkheid van verwarmd voedsel is in ons lichaam gecodeerd. Onze zwakke kaken, kleine tanden, kleine magen en korte darmen geven allemaal aan dat ons lichaam volledig afhankelijk is van koken als een vorm van 'externe vertering'. Koken is, samen met taal, misschien wel de meest natuurlijke technologie die er bestaat.