Discussing non-human centered design with Kelvin Godee and Simon Wijrdeman

Wat als ontwerp alles behalve de mens op de eerste plaats zou zetten? De behoeften van de mens niet meer het belangrijkste in het ontwerpproces, maar in plaats daarvan de andere entiteiten waarmee we planeet aarde delen. Hoe zou dit de keuzes die we maken kunnen beïnvloeden, welke projecten het waard zijn om in te investeren, welke soorten het waard zijn om te beschermen en uiteindelijk de motivatie om te creëren? Welke mogelijkheden kunnen ontstaan wanneer we ontwerp overwegen dat gecentreerd is rond walvissen, algen of bossen?

Deze methode van Niet-Mensgerichte Ontwerp is geïnitieerd door Kelvin Godee en Simon Wijrdeman als een denkwijze die het perspectief van de ontwerper verandert. Zij moedigen aan om vragen te stellen die ongetwijfeld een ander resultaat zullen opleveren dan traditionele ontwerpmethoden. Door ons ontwerpperspectief te verleggen naar een niet-menselijk dier, plant of entiteit, leren we te onderzoeken naar de behoeften van iemand anders of iets anders. Een empathisch ontwerpproces dat voorbijgaat aan de hiërarchie van de mens.

Onderwezen aan HKU Design Utrecht, KISD Design Keulen, Sustainable Design School Nice, moedigt Niet-Mensgericht Ontwerpen studenten aan om zich te gedragen als journalisten, ingenieurs, biologen en ontwerpers allemaal in één. We spraken met hen om te bespreken over multi-soortperspectieven, het grote ecosysteem en de toekomst van niet-mensgericht ontwerpen.

Op dit moment is NHCD op weg om een nieuwe ontwerpmethode te worden. Wij (Kelvin Godee en Simon Wijrdeman) geven het als cursus aan 3 ontwerpinstituten in Europa: HKU in Utrecht, Sustainable Design School in Nice en KISD in Keulen. Hier leren we de ontwerpers van de toekomst over een meer holistische benadering van ontwerp. We doen dit door hen te vragen iets te ontwerpen voor planten of dieren. Mensen kunnen in het ontwerp worden opgenomen, maar zij mogen niet de belangrijkste begunstigde zijn.

Voordat wij de dominante soort op deze planeet waren, werden er hekken gebouwd om de wildernis buiten te houden. Nu worden er hekken gebouwd om het wild in speciale wildgebieden te houden. De rollen zijn omgedraaid en wij vormen niet alleen onze eigen wereld, maar ook de manier waarop veel andere soorten 'hun eigen' wereld ervaren. Als onze ontwerpen invloed hebben op die levens, waarom passen we ze dan niet aan hun behoeften aan? Als we ons uit de problemen willen ontwerpen, moeten wij en de generaties na ons een nieuwe wereld ontwerpen. Dus om je vraag te beantwoorden, wat valt er voor ons te leren? Door een nieuw perspectief aan te nemen, zetten we de eerste stap in het ontwerpen van omgevingen die bewoonbaar zijn voor mensen, dieren en planten, of om erachter te komen hoe we met succes het probleem kunnen oplossen van vogels die tegen windmolens vliegen of rivieren die vervuild en onbewoond zijn door wild, bijvoorbeeld. Het is een noodzakelijke stap om veel problemen op te lossen die veroorzaakt worden door onze afstand tot de natuurlijke wereld, gecreëerd door ons industrialisme.

In een normaal ontwerpproces is er een interactie tussen ontwerper en opdrachtgever. Dit is niet mogelijk bij het NHCD-ontwerpproces omdat het niet uitsluitend gebaseerd kan zijn op je eigen menselijke behoeften of ervaringen. De studenten hebben informatie nodig over hun ‘opdrachtgever’. Hiervoor vragen we hen altijd om contact op te nemen met verschillende specialisten uit het vakgebied om hen te informeren over elk aspect van het leven van hun opdrachtgever. Daarom is de kwaliteit van de ontwerpen vaak hoog, omdat er een interdisciplinair team zorgt dat de informatie die in de ideeën is verwerkt, gebaseerd is op feiten. Tegelijkertijd krijgen de studenten een begrip van hoe belangrijk het is om samen te werken met mensen uit andere vakgebieden om een probleem op te lossen.

Dat we stoppen met denken dat we boven dieren en de natuur staan. Wij, als mensen, maken deel uit van het grote ecosysteem en staan naast een walvis of een bloem in een niet-bestaande hiërarchie. De positie van het dier in relatie tot de mens wordt al eeuwenlang beschreven. Bijvoorbeeld, de filosoof René Descartes schreef in de 16e eeuw dat dieren gelijk zijn aan mensen, maar zonder ziel. Hij zag dieren als machines. Natuurlijk is onze kijk op de natuur in de afgelopen decennia veranderd. We hopen dat onze methode en de projecten van de studenten kunnen bijdragen aan deze verandering. Naast het meer bewonderen van de natuur en de dieren om ons heen, valt er zoveel te leren van de processen in de natuur die gebruikt kunnen worden voor ons leven.

Ervan uitgaande dat onze lezer niet in een wereld zou willen leven waarin er slechts een paar niet-mensen zijn, veel mensen en misschien wat kwallen in de zee, zou ik voorstellen dat we ons perspectief zo snel mogelijk veranderen.

Laten we naar Apple kijken. (Ik ben ontwerper, dus ik moet werken met deze clichévoorbeelden, sorry). We waren al computers aan het ontwerpen voordat Apple bestond, en er was niets bijzonders aan. Toen was er een moment waarop we beseften dat het ontwerpen van iets dat erg handig was in het berekenen van dingen niet de enige of de beste manier was om een computer te ontwerpen. Om een geweldige computer te ontwerpen, moesten we rekening houden met de gebruiker van de computer. Door rekening te houden met de voorkeuren, handicaps, interesses en vooral het bestaan van de gebruiker, waren we in staat een computer te ontwerpen die veel beter was dan zijn voorgangers omdat deze rekening hield met zijn voorkeuren. Wat ik probeer te benadrukken is dat alleen door de letterlijke olifant in de kamer te erkennen, kunnen we een wereld ontwerpen die leefbaar is voor meer dan één soort. Ik denk daarom niet dat de vraag moet zijn waarom we ontwerpen voor niet-mensen, maar als we enkele van de dringende vraagstukken van onze tijd willen oplossen, waarom hebben we dan niet alle gebruikers van de omgevingen die we willen helpen, geïntegreerd.

Op dit moment neemt het verlies aan biodiversiteit dramatisch toe, worden bossen platgebrand en leven we in een wereld waar geld het belangrijkste argument voor alles is. Niet ons morele oordeel. Wij geloven dat we zo niet veel langer kunnen overleven en dat we onze manier van doen van binnenuit moeten veranderen. NHCD kan dit doen door innovatie te integreren in milieubescherming en dierenwelzijn.

Met dit project leren we studenten om iets te ontwerpen voor een dier of een plant. Dit heeft als voordeel dat ze daadwerkelijk een probleem oplossen dat een dier of plant op dit moment in de wereld heeft, maar het helpt de studenten ook om zich nauwkeurig in te leven in hun opdrachtgever. Voor de studenten is het niet antropomorfiseren een van de grootste uitdagingen waar ze mee te maken krijgen. We willen dat ze hun informatie nauwkeurig baseren op interviews en onderzoek. Het is gemakkelijker om dit eerst te leren wanneer je iets ontwerpt voor een andere soort en vervolgens dezelfde methoden te gebruiken als je bijvoorbeeld iets wilt ontwerpen voor ouderen.

NGO's, Architectuur, voedingsindustrie, adviesbureaus, dienstverlenende sector, dierentuinen, stadsplanning, overheden en nog veel meer.

Op dit moment leven we in een grote tennisbaan waar de bal al onze politici voorstelt, die eindeloos heen en weer worden gespeeld door enerzijds commerciële bedrijven die proberen aan de vraag te voldoen en anderzijds milieuorganisaties die proberen de impact die wij op ons milieu hebben te beperken. Ik zou een brug willen slaan tussen deze twee werelden. Op dit moment proberen veel bedrijven natuurlijk al om hun impact te beperken, maar het gaat de verkeerde kant op. De meeste objecten die zij produceren zijn ontworpen met een beperkt gezichtspunt en hebben een vrij slechte invloed op hun omgeving. Vervolgens plant het management wat bomen en is de wereld weer gelukkig. Wat wij willen voorstellen is dat we anders gaan ontwerpen. Hiervoor hebben we de ontwerpers van morgen nodig om op een meer holistische manier te ontwerpen, zodat het management van de toekomst geen greenwashing hoeft te gebruiken om hun fouten te verbergen.

De status quo heeft verandering nooit weerstaan. Ik denk niet dat het dat nu wel zal doen. We hebben gezien dat deze mensgerichte wereld niet duurzaam is voor een hele planeet vol soorten. Laten we hen opnemen in het ontwerp.

Onze visie is dat in de toekomst op een inclusieve manier wordt ontworpen. Dat als mensen de belangrijkste gebruikers van een ontwerp zijn, er ook een visie wordt ontwikkeld over de impact op de natuur en dieren. En zelfs hoe het ontwerp kan bijdragen aan hun voortbestaan. Als we naar onze ontwerpmethode kijken, hopen we dat meer ontwerpinstituten deze methode in hun curriculum zullen opnemen. En dat er uiteindelijk een samenwerking ontstaat tussen studenten, NGO’s en Non-Human Centered Design.