Electric cars might not yet be green, but we should buy them anyway

Het veranderen van de manier waarop we reizen is een essentieel onderdeel van het aanpakken van de klimaatcrisis. De transportsector draagt ongeveer 20% bij aan de wereldwijde koolstofuitstoot. In het VK is dit cijfer 33%, en het land heeft vrijwel geen vooruitgang geboekt in het verminderen van de uitstoot door transport. In veel landen stijgen deze uitstootcijfers juist.

Elektrische voertuigen worden vaak geprezen als de oplossing voor dit dilemma, maar sommigen twijfelen aan hun milieuvriendelijke eigenschappen. Aangezien een groot deel van de elektriciteit in de wereld nog steeds wordt opgewekt uit fossiele brandstoffen, luidt de kritiek dat elektrische voertuigen gedurende hun levensduur mogelijk verantwoordelijk zijn voor meer koolstofuitstoot dan voertuigen met een verbrandingsmotor.

Zoals de Duitse economieprofessor Hans-Werner Sinn het in een recent omstreden artikel formuleerde, zijn we alleen maar koolstofemissies aan het verplaatsen “van de uitlaat naar de energiecentrale”.

De aannames die ten grondslag liggen aan deze beweringen zijn twijfelachtig. Maar zelfs als ze waar zijn, mist deze redenering een belangrijk punt. De auto die we vandaag kiezen te kopen, beïnvloedt rechtstreeks de toekomst van ons energiesysteem. Kies voor een voertuig met verbrandingsmotor en we leggen ons vast op voortdurend gebruik van fossiele brandstoffen. Kies voor een elektrisch voertuig en we ondersteunen de overstap naar een koolstofvrije samenleving.

Grotendeels door de hoge koolstofkosten van EV-batterijen veroorzaakt het productieproces van een elektrisch voertuig meer koolstofemissies dan dat van een voertuig met een verbrandingsmotor. Dit betekent dat de bron van de elektriciteit die tijdens de levensduur van een EV wordt gebruikt, cruciaal is bij het bepalen hoe milieuvriendelijk ze zijn.

Hoewel twee derde van de wereldwijde elektriciteit wordt opgewekt uit fossiele brandstoffen, neemt dit aandeel snel af. Minstens vier landen worden al volledig of bijna volledig aangedreven door hernieuwbare elektriciteit: IJsland, Paraguay, Costa Rica en Noorwegen. Brazilië is een van de tien grootste economieën ter wereld en haalt 75% van zijn elektriciteit uit hernieuwbare bronnen. In het Verenigd Koninkrijk is het aandeel elektriciteit dat door fossiele brandstoffen wordt geleverd in het afgelopen decennium gehalveerd en bedraagt momenteel ongeveer 40%.

Naarmate de overgang naar hernieuwbare elektriciteit vordert, zal ook de CO₂-voetafdruk van elektrische voertuigen steeds verder afnemen. Dit betekent dat het voordeel in koolstofkosten dat elektrische voertuigen nu al hebben ten opzichte van voertuigen met verbrandingsmotor, zelfs als dit momenteel nog klein is, in de komende jaren verder zal toenemen.

De elektriciteitstransitie is slechts de helft van het verhaal. De productie en aankoop van nieuwe voertuigen met verbrandingsmotor legt een afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vast voor de levensduur van dat voertuig – gemiddeld bijna 14 jaar in het VK.

Het ombouwen van verbrandingsmotoren om waterstof of biobrandstof te gebruiken is in theorie een optie, maar het is een dure oplossing die waarschijnlijk meer geschikt is voor zware voertuigen dan voor auto's. Massaal gebruik van waterstof zou ook een volledig nieuw en complex distributiesysteem vereisen voor een gas dat moeilijk efficiënt te produceren en op te slaan is. Biobrandstof zou de bestaande infrastructuur kunnen gebruiken, maar zou enorme stukken landbouwgrond vereisen om aan de vraag te voldoen.

Als het aantal auto's op fossiele brandstoffen op de weg hoog blijft, zal het moeilijk zijn om serieuze vooruitgang te boeken in het verminderen van transportemissies. Daarentegen verplaatst de overstap naar elektrische voertuigen de energievraag van de transportsector naar de elektriciteitssector, waardoor landen gemakkelijker de koolstofkosten van reizen kunnen aanpakken.

Vooruitgang hierin is natuurlijk afhankelijk van de snelheid waarmee de industrie en de overheid hun energievoorziening koolstofvrij maken. Maar de technologie bestaat al om de afhankelijkheid van het elektriciteitsnet van fossiele brandstoffen te verminderen, en veel landen hebben zich gecommitteerd om dit tegen 2050 of eerder te doen. Het distributienet bestaat ook al – we hoeven alleen maar laadstations te installeren.

En door te kiezen waar ze hun elektriciteit vandaan halen, kunnen consumenten veel meer invloed uitoefenen op de energietransitie dan het huidige transportsysteem dat hen opsluit in een koolstofintensieve levensstijl. Aangezien groene elektriciteitstarieven al tot de goedkoopste beschikbare behoren, zou dit een bijzonder krachtige drijfveer kunnen zijn voor decarbonisatie.

De omvang van de overgang van verbranding naar elektrisch aangedreven vervoer is enorm. De gemiddelde elektriciteitsvraag van huishoudens zou kunnen verdubbelen zodra het opladen van elektrische voertuigen is inbegrepen, en dit zal extra druk leggen op zowel het elektriciteitsnet als de energierekeningen.

Maar deze last kan worden verzacht door zorgvuldig gebruik van technologie. Bijvoorbeeld, auto's kunnen 's nachts worden opgeladen wanneer er overtollige capaciteit is, en er zijn al speciale energietarieven om dit aan te moedigen. Overtollige elektriciteit uit autobatterijen kan ook worden teruggevoerd naar het net wanneer de vraag op zijn hoogtepunt is, waardoor EV's “virtuele energiecentrales” worden die stijgingen in de energierekening van huishoudens kunnen compenseren.

Natuurlijk brengt de productie van elk groot industrieel product enige negatieve milieueffecten met zich mee. De winning van lithium voor EV-batterijen is vervuilend en put watervoorraden uit, wat op zijn beurt wildleven schaadt en lokale bestaansmiddelen in gevaar brengt. Uiteindelijk is de beste manier om de koolstof- en vervuilingskosten van transport te verminderen, minder auto's te maken en te gebruiken, wat betekent dat het uitbreiden van autodelen en het verbeteren van het openbaar vervoer essentieel zijn.

Maar voor die auto's die we wel gebruiken, zijn elektrische voertuigen de minst slechte optie. De overstap naar elektrische voertuigen moet worden gezien als onderdeel van een bredere verschuiving in de manier waarop de samenleving is georganiseerd om de klimaatcrisis aan te pakken. Dat vereist dat consumenten, industrie en overheid allemaal hun rol spelen bij het creëren van een toekomst zonder koolstof.

Dit artikel is opnieuw gepubliceerd van The Conversation onder een Creative Commons-licentie. Lees het originele artikel.