Why there is a new urgency for speculative design

Roze kippen, gesynthetiseerde tijgerpenissen en salades gekweekt uit lichaamsvloeistoffen - hoe zouden zij onze toekomst kunnen vormgeven? In een Next Nature-samenwerking met het Gogbot Festival daagde de conferentie van het evenement in 2019 het publiek uit om hun ongeloof op te schorten en zich iets voor te stellen. In een reeks fascinerende presentaties van ontwerpers, kunstenaars, wetenschappers en bio-hackers werden deelnemers en publiek uitgenodigd om te overwegen: hoe zou een wereld waarin biotechnologie onze volgende natuur wordt eruitzien, smaken en aanvoelen?

In tijden waarin de term 'biotechnologie' alleen al gevoelens van ongemak en angst kan oproepen, streefde de conferentie ernaar een alternatief beeld te geven van biotechnologische toepassingen en constructieve samenwerkingen tussen natuur, cultuur en technologie te visualiseren.

Gepresenteerd door hoofdredacteur van NNN Ruben Baart, begon de conferentie met een presentatie van NNN-directeur Koert van Mensvoort. Centraal in zijn filosofie staat het idee dat technologie zo complex, autonoom en alomtegenwoordig is geworden dat de grens tussen natuur en technologie vervaagt - dat technologie het beste begrepen kan worden als natuur op zich.

Volgend op Koert van Mensvoorts filosofische kader van de doorlaatbaarheid van natuur en technologie, richtte het eerste deel van de conferentie zich op het idee van het lichaam als een hulpbron en wat het betekent om mens te zijn in een wereld van biotechnologische vooruitgang.

Dit begon met een presentatie van biohacker en DIY-futurist Peter Joosten. Zijn verhaal richtte zich op het potentieel van het menselijk lichaam als plek voor modificatie, en stelde voor hoe het hacken van ons eigen lichaam tot spannende mogelijkheden kan leiden. Joosten daagde het publiek uit om na te denken over hun eigen houding ten opzichte van biohacking, en vroeg welke technologieën ze acceptabel zouden vinden - van oogdruppels die in het donker gloeien tot het hebben van een bionisch oog.

Hierna besprak ontwerp-onderzoeker Thieu Custers zijn project Bodyponics, waarin hij natuurlijke bijproducten van zijn eigen lichaam gebruikte om de ingrediënten voor een salade te laten groeien. Zijn project speelde met onze opvattingen over lichaamsvloeistoffen als afvalproducten, terwijl het tegelijkertijd een duurzamere manier bood om voedsel te produceren. Tot hun verrassing werden publiekleden uitgenodigd om hun eigen urine bij te dragen aan Custers’ doe-het-zelf saladekit-project!

Het volgende deel van de conferentie bestond uit korte presentaties van vijf veelbelovende ontwerpers die hun visionaire voorstellen voor toekomstige toepassingen van biotechnologie deelden. 

Shahar Livne presenteerde haar project De Vleesfabriek en in het bijzonder haar sneakers gemaakt van dierenbloed. Het project is een doorlopend onderzoek naar materiaalprocessen. Livne gebruikt dierenbloed (een vaak ongebruikt bijproduct van de vleesindustrie) als materiaalalternatief voor de sterk vervuilende leerindustrie. Haar benadering daagt de grens uit die we trekken tussen aantrekkelijkheid en walging, het bruikbare en onbruikbare, duurzaam en onduurzaam.

Kuang-Yi-Ku besprak zijn Tiger Penis Project. Een werk dat zich een toekomst voorstelt waarin - volgens de woorden van de ontwerper - een “cultureel sterkere penis” geproduceerd zou kunnen worden. Het doel van de ontwerper was het synthetiseren van de praktijken van de traditionele Chinese geneeskunde en de reguliere Westerse geneeskunde. Door de speculatieve creatie van een kunstmatige tijgerpenis, gemaakt met dierlijke cellen, werd de hybridisatie van medische praktijken voorgesteld om de vernietiging van traditionele culturele praktijken en de dieren die daarbij betrokken zijn te voorkomen.

Non Human Nonsense, bestaande uit Leo Fidjeland en Linnea Vaglund, betraden het podium met hun wens om alle kippen op aarde roze te maken. Hun werk heeft als doel zekerheden los te laten en te onderzoeken hoe speculatie de complexiteit achter onze relaties met de natuur kan onthullen. In hun verbeelding van de toepassing van CRISPR-technologie stelden de ontwerpers een wereld voor waarin elke kip genetisch gemodificeerd zou zijn om roze te zijn. Uiteindelijk zullen hun fossielen ook de geologische lagen roze kleuren - wat de ultieme marker vormt van het Antropoceen. Of dit nu utopisch of dystopisch is, dit project opende het gesprek over het toekomstige gebruik van technologieën zoals CRISPR en de blijvende impact van mensen op de aarde zelf.

Quang Tran Bich's project stelde zich voor hoe we onze huid mogelijk kunnen aanpassen om een steeds virtueelere wereld beter te kunnen waarnemen - de ontwerper vroeg zich af, “wat als we wifi konden voelen?” Zijn werk overpeinst hoe veranderingen in onze technologische omgeving mogelijk een verandering vereisen in de manier waarop we omgaan, waarnemen, aanraken en ons lichaam gebruiken. Hij presenteerde krachtig een toekomst waarin onze huid het volgende interface zou kunnen zijn.

De vijfde spreker was Valerie Daude, een ontwerper die zich bezighoudt met onze relatie met onze darmmicrobiomen. Ze denkt na over de manieren waarop we onze bacteriële niveaus zichtbaar kunnen maken door het gebruik van draagbare maskers. Daude overweegt hoe het delen van onze zeer unieke microbiomen met anderen, zoals data, onze relaties met mensen en niet-menselijke bacteriën kan veranderen. Kunnen we de maskers gebruiken als een therapeutisch hulpmiddel, of gewenste bacteriën naar elkaar overdragen wanneer dat nodig is?

Het evenement culmineerde in een paneldiscussie waarbij experts en publiek werden uitgenodigd om deel te nemen aan het debat en te helpen bij het formuleren van een gezamenlijke visie. Ruben Baart, Koert van Mensvoort, biodesigner Emma Van Der Leest en onderzoeker wetenschapscommunicatie Joyce Nabuurs bespraken de rol van speculatief ontwerp en het belang van de gepresenteerde projecten op het gebied van het stimuleren van debat en het veranderen van houdingen.

De belangrijkste boodschap van de conferentie was er een van positiviteit en vooruitgang. De middag toonde een kritische betrokkenheid bij het enorme potentieel van biotechnologie om een positieve impact te hebben op ons leven en de planeet als geheel. Het format van de conferentie, dat het publiek in staat stelde om in gesprek te gaan met sprekers, benadrukte voortdurend het belang van discussie en de democratisering van wetenschappelijke ideeën. Uiteindelijk hebben we allemaal het recht om deel te nemen aan de vorming van onze toekomst. Tot slot liet de conferentie zien hoe de besproken projecten een cruciale rol kunnen spelen als het gaat om het idee dat biotechnologie onze volgende natuur wordt.

Deze projecten kunnen een leidraad vormen voor het vooruitgang boeken met technologie op zinvolle en samenwerkende manieren - vooral in een tijd waarin sociale hindernissen zwaarder lijken te wegen dan technologische.