Interview: Huub Ehlhardt on the evolution of products

"Om te begrijpen waarom een product vandaag de dag is zoals het is, moet je leren over zijn evolutionaire achtergrond." Maak kennis met Huub Ehlhardt, een ingenieur met een PhD in productontwerp. Huub gelooft dat innovatie het beste niet beschreven kan worden als een reeks van disruptieve uitvindingen, maar als een geleidelijke evolutie van producten. Samen met Arthur Eger schreef hij Over de Oorsprong van Producten; De Evolutie van Productinnovatie en Ontwerp. De komende weken neemt Huub ons mee op een intellectuele achtbaan over de oorsprong van de tekstverwerker, LED-lamp, e-bike en smartphone. Om de serie te starten, hebben we met Huub gesproken om te ontdekken waar hij voor staat.

De evolutie van dit boek

“Het publiceren en schrijven van dit boek werd een levensmissie en hobby die volledig uit de hand is gelopen,” legt Huub uit. Meer dan enthousiast vertelt hij me over de evolutie van zijn eigen product, dit boek.

“Ik twijfelde vroeger tussen biologie en technische engineering studeren. Uiteindelijk kon ik ze combineren. Lang nadat ik mijn eerste essay had geschreven over evolutionaire patronen die ik zag in technologische ontwikkelingen, ontmoette ik professor Arthur Eger en begon al snel mijn promotieonderzoek bij hem. Tegen die tijd had Arthur zijn proefschrift al geschreven over hetzelfde idee; onze twee proefschriften samen vormden de basis van dit boek. Veel van onze studenten hebben ook bijgedragen aan het werk.”

Een evolutionaire 'stamboom van producten'

"Eerst hadden we kaarslicht, toen de gloeilamp, vervolgens de energiebesparende Compacte Fluorescentielamp of CFL, en nu de LED-lamp." Huub laat me de zorgvuldig gemaakte figuren in zijn boek zien, gevuld met door waanzin geïnspireerde evolutionaire 'stambomen van technologie'. “Door dit patroon van evolutionaire ontwikkeling binnen de geschiedenis van producten te zien, kunnen we een meer holistisch beeld van innovatie verkrijgen."

“Mensen denken vaak dat innovatie disruptief en radicaal moet zijn om goed te zijn, wat suggereert dat elke uitvinding volledig nieuw en speciaal moet zijn. Ik denk dat dit een misvatting is. Innovatie is veel genuanceerder.”

"We volgen de takken van technologische afstamming terug naar hun wortels, van de hoogste complexiteit die we tegenwoordig om ons heen zien, tot de eenvoud van vroege menselijke gereedschappen. Op sommige punten in de stambomen ontspruiten takken, dit is waar een disruptieve nieuwe technologie opkwam, waarop vele anderen zijn gebouwd, zoals de grote verscheidenheid aan producten die ontstonden nadat we elektriciteit ontdekten en mogelijk maakten, of het wereldwijde web. Een speciatiegebeurtenis van technologie, zou je kunnen zeggen.”

Genen voor biologie, memen voor technologie

Informatie reist door de biologische stambomen van het leven (vergelijkbaar met die Darwin vele jaren geleden tekende) opgeslagen in onze genetica, ons DNA. Hoe werkt dat voor technologie?

“In de biologie heb je genen die enorme hoeveelheden opgeslagen informatie bevatten. In technologie heb je geen genen, maar kennis. Ik onderscheid twee soorten kennis: het 'weten hoe', de kennis van hoe je iets maakt, en het 'weten wat', de kennis van functionaliteit, het ‘waarom’ je je ontwerp maakt. Deze kennis accumuleert in de loop van de tijd en manifesteert zich in een product.”

“Darwin had ten tijde van het schrijven van zijn boek ‘Over het ontstaan van soorten’ geen idee dat er zoiets bestond als DNA of genetica; hij liet zien dat kennis van deze kleine drager van biologische informatie niet nodig is om een goed begrip te krijgen van de patronen van evolutie. Tegenwoordig hebben we ook geen duidelijk idee van de kleinste ‘drager’ van onze kennis binnen technologie.”

Tegenwoordig, als we zouden proberen een begrip van deze drager te benaderen, komt de term ‘memetica’ in ons op.

“Richard Dawkins, de Engelse evolutiebioloog, introduceerde het idee van memen in de wereld als een zijspoor van zijn boek ‘The Selfish Gene’. Het concept van de meme als een eenheid van kennis, informatie en ideeën is een veelgebruikte term geworden. Het heeft echter niet geleid tot een wetenschappelijke doorbraak, omdat we deze eenheid van informatie nog niet kunnen meten."

Over reproductie, uitsterven en niches

“Memen leven in de geest van mensen, in boeken, in foto's. Ze zijn in die zin niet onlosmakelijk verbonden met producten, zoals genen verbonden zijn met organismen. Het is daarom moeilijk voor product-soorten om uit te sterven: zolang herinneringen aan de producten bestaan, kun je ze reproduceren - in tegenstelling tot in de biologie, waar je de soort nodig hebt om in leven te zijn om te reproduceren.”

Memen reizen verder en sneller nu de wereldwijde communicatie de afgelopen decennia is opgebloeid. “Deze steeds snellere verspreiding van informatie is waarschijnlijk verantwoordelijk voor het verhogen van de snelheid van de evolutie van producten over de hele wereld, maar het heeft ook bepaalde producten uniformer gemaakt over de hele wereld. Toch denk ik dat de verscheidenheid in culturen verschillen in de producten zal blijven veroorzaken. Je vindt grote auto's in Amerika waar steden zijn aangelegd voor auto's, en kleine auto's in de eeuwenoude steden van Europa die smallere wegen hebben, en bovendien meer belasting heffen op brandstof.”

De Darwin van producten?

De combinatie van biologie en technologie komt het sterkst naar voren in de titel van de publicatie, een duidelijke knipoog naar Darwins revolutionaire boek 'Over het ontstaan van soorten'. “De titel van het boek was meer een grap voor ons in de lange lijst van titels die we naar de uitgever stuurden. Maar zij gingen er meteen voor.”

Na het publiceren van het boek was Huub erop gebrand om ervoor te zorgen dat de kennis niet binnen de pagina's zou blijven. “Een droom van mij is om een nieuw onderwijssysteem rond dit perspectief te ontketenen. Een vraag zou zijn of we een manier kunnen vinden om negatieve technologieën te minimaliseren en positieve technologieën te stimuleren door deze lens - ik hoop van wel.”

“Ik hoop dat mensen door het lezen van deze verhalen een fascinatie zullen krijgen voor technologische evolutie. Technologie en samenleving passen zich continu aan elkaar aan. Technologische ontwikkeling manifesteert zich meer als een geleidelijke evolutie, niet als een reeks briljante ontdekkingen van geniale uitvinders, maar als een interactie van de omgeving, ideeën, veel mensen en een rijke evolutie die voortbouwt op eerdere ontwikkelingen.”

'Over de Oorsprong van Producten' is gepubliceerd door Cambridge University Press en mede geschreven door NNN-lid Huub Ehlhardt. De komende weken neemt Huub ons mee op een intellectuele achtbaan over de oorsprong van de tekstverwerker, LED-lamp, e-bike en smartphone. Blijf op de hoogte!

Omslagkunst door Cyanne van den Houten.