'I volunteer myself to try this cultured meat at my own risk'

Nederland loopt voorop op het gebied van kaas, klompen en kweekvlees. Deze duurzame en diervriendelijke vorm van vlees is grotendeels in ons land ontwikkeld. In 1997 verkreeg Willem van Eelen het eerste patent op de techniek, waarbij dierlijke cellen worden gekweekt tot spierweefsel zonder dat er dieren geslacht hoeven te worden

Aan het begin van deze eeuw investeerde de Nederlandse overheid aanzienlijke bedragen in het wetenschappelijk onderzoek dat werd uitgevoerd aan de universiteiten van Utrecht, Amsterdam en Eindhoven. In 2013 presenteerde professor Mark Post van de Universiteit Maastricht de eerste in vitro hamburger aan de wereld. Vanaf 2011 heb ik zelf onderzoek gedaan naar de mogelijke impact van deze technologie aan de Technische Universiteit Eindhoven, en in 2014 hebben wij bij Next Nature Network het eerste In Vitro Vlees Kookboek gepubliceerd om de maatschappelijke discussie over de toekomst van vlees te stimuleren.

Volgens de Verenigde Naties vormt overmatige vleesconsumptie een van de grootste milieuproblemen van onze tijd. Hoewel algemeen bekend is dat de opwarming van de aarde een probleem is, weten veel minder mensen dat de vleesproductie verantwoordelijk is voor een aanzienlijk deel van de schadelijke broeikasgassen die dit veroorzaken. Als we de doelstellingen van het Akkoord van Parijs willen verwezenlijken, moeten we op de een of andere manier het aantal vee in de komende jaren verminderen, volgens een recent rapport van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur. Aangezien niet iedereen bereid is meteen vegetariër te worden, en aangezien de vleesconsumptie in ontwikkelingslanden zoals India en China stijgt met de welvaart, moeten we alle mogelijke alternatieven verkennen.

Hoewel veel mensen in vitro vlees nog steeds als kunstmatig en onnatuurlijk ervaren, is het productieproces vergelijkbaar met bierbrouwen of kaasmaken; beide zijn afhankelijk van het voeden van celculturen. Het belangrijkste verschil is dat in vitro vlees nieuw is, en daarom vreemd en ongewoon. Misschien is het in 2050 volkomen normaal om een stuk vlees in je eigen keuken te kweken. Voorlopig geldt: "Vertrouw je op wat je kent?" Niet helemaal. Onderzoek naar de bereidheid van het publiek om in vitro vlees te consumeren laat zien dat tussen de 40 en 70% van de bevolking openstaat om het te proberen of zelfs over te stappen.

Omdat de eerste in vitro hamburger in 2013 €250.000 kostte, kan deze duurzamere en diervriendelijkere vorm van vleesproductie een verre droom lijken. Maar vergis je niet. De eerste flatscreen-televisies waren ook alleen betaalbaar voor miljonairs. Vandaag de dag heeft bijna iedereen er een in zijn slaapkamer hangen.

Vlees is een miljardenindustrie wereldwijd. Het bedrijf dat erin slaagt een deel van deze markt te bedienen met in vitro vlees, zal niet alleen bijdragen aan een duurzamere wereld; er valt ook veel geld mee te verdienen. Internationale investeerders hebben dit niet over het hoofd gezien. Op dit moment zijn verschillende bedrijven wereldwijd bezig om in vitro vlees op de markt te brengen.

Een van die bedrijven is het Amerikaanse JUST, dat beweert gekweekte kipnuggets, chorizo en zelfs foie gras van dierlijke cellen te hebben gemaakt. De CEO van dit bedrijf, Josh Tetrick, wil zijn product in 2018 op de markt brengen. Omdat hij de geschiedenis van ons land met kweekvlees erkent, organiseerde Tetrick onlangs de eerste publieke proeverij van in vitro vlees in een Nederlands restaurant, evenals in het NEMO Science Museum, met het idee om zijn product vanaf het punt van oorsprong aan de wereld te presenteren.

Als in vitro vleesverkenner vanaf het begin, werd ik uitgenodigd voor het diner en was ik enthousiast om de kans te krijgen het product te proberen. Maar het kwam niet zover. Op gezag van het Nederlandse ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kwam een inspecteur van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) om de pakketten met kweekvlees te verzegelen. Omdat dit product nog niet is goedgekeurd door de Europese "Novel Food"-wetgeving, mogen we het niet consumeren. Naar aanleiding hiervan zal de presentatie waarschijnlijk in Azië plaatsvinden.

Doe me een lol. In Nederland hebben we vanaf dag één een leidende rol gespeeld in deze duurzame innovatie. De overheid heeft geld geïnvesteerd in het onderzoek. Nu een aantal belangrijke technische en maatschappelijke drempels rond het productieproces en de consumentenacceptatie zijn overwonnen, gaat diezelfde overheid een juridische barrière opwerpen door de presentatie van het product in Nederland te verbieden.

Begrijp me niet verkeerd. Ik snap dat kweekvleesproducten grondig onderzocht en getest moeten worden voordat we ze aan consumenten in de supermarkt kunnen aanbieden. Is in vitro vlees veilig? Is het gezond? Dat willen we allemaal weten. Al die twijfels moeten worden weggenomen voordat het te koop kan worden aangeboden. Maar je komt daar niet achter als overheidsinstanties pakketten kweekvlees verzegelen voordat ze überhaupt getest kunnen worden.

Nederlanders staan wereldwijd bekend om onze kaas en ons heerlijke lichte bier. We hebben hier een unieke kans om een nieuwe productcategorie aan die lijst toe te voegen. Het ambitieuze bedrijfsbeleid van onze overheid heeft als doel om van ons de meest creatieve economie van Europa te maken. We willen dat onze innovatie en voedselproductie de wereld overtreffen. En dit is wat we ermee doen?

Als ik een verzoek aan de overheid mag richten: ik vraag om de NVWA opdracht te geven de verzegeling onmiddellijk op te heffen, en dat de overheid een actieve houding aanneemt door de nieuwe voedingsproducten zo snel mogelijk te laten testen. Ik stel mezelf beschikbaar om dit kweekvlees op eigen risico te proberen. En we hebben een petitie gestart. Teken als je de kans wilt krijgen om het zelf te proberen.