Digital islands: How this tiny country is embracing e-governance

De afgelopen jaren hebben bewezen dat als je wilt weten welke landen innovatieve digitale overheidsoplossingen adopteren, je niet kijkt naar de gebruikelijke tech-verdachten zoals de VS of Japan. Je kijkt naar Estland.

Estland, een land met ongeveer 1,3 miljoen inwoners, heeft de afgelopen jaren echt de agenda bepaald voor hoe je een land digitaal bestuurt. Hun ideeën op het gebied van e-governance, digitale beleidsmaatregelen, en nationale cryptovaluta's hebben wereldwijd de krantenkoppen gehaald en de media-aandacht verschoven naar wat er gaande is in deze kleine Baltische staat.

Estland heeft ook de interesse gewekt van zijn kleinere buurlanden. Een daarvan is de Faeröer Eilanden, een klein Noord-Europees land met 50.000 inwoners, dat nu een vergelijkbare reis als Estland begint. Hun doel is om tegen 2020 een volledig uitgewerkte digitale infrastructuur te creëren.

Van het land van misschien naar het land van morgen

“We beleven momenteel een golf van goede tijden op de Faeröer. Het meest opvallende voorbeeld is dat onze economie het goed doet, de werkloosheid laag is en onze bevolking groeit. Dit zijn tijden die we moeten benutten, en de beste manier om dat te doen is ervoor te zorgen dat ons land op de juiste manier het digitale tijdperk betreedt.”

Dit zijn de woorden van Kristina Háfoss, minister van Financiën op de Faeröer Eilanden. Zij staat aan het hoofd van het ministerie dat het project Digitale Faeröer Eilanden leidt, en zij heeft grote ambities voor wat dit project kan betekenen voor een land met slechts 50.000 inwoners. Ze legt het als volgt uit:

"De technische aspecten van dit project zijn op zichzelf al nieuw en innovatief, maar het is net zo belangrijk wat het symbolische deel van zo'n project betekent. Met dit project creëren we een digitale infrastructuur op de Faeröer Eilanden."

De rol van infrastructuur is enorm op de Faeröer Eilanden. In pre-industriële tijden – toen lopen, roeiboot of paard de belangrijkste manieren waren om door het ruige landschap te reizen – speelde het weer een belangrijke rol bij de vraag of je van punt A naar punt B kon komen. En op de Faeröer werkt het weer zelden in je voordeel. Vanwege deze onvoorspelbaarheid was het antwoord op de vraag of je afspraken kon nakomen vaak “misschien” en vandaar dat de lokale bijnaam voor de Faeröer “het land van misschien” is.

De fysieke infrastructuur van het land is aanzienlijk verbeterd, maar de “misschien” mentaliteit blijft bestaan. Kristina Háfoss gelooft dat door het implementeren van een grondige digitale infrastructuur, het land niet langer het land van misschien zal zijn, maar het land van morgen.

Jarenlang hebben de Faeröer Eilanden geworsteld met een afnemende bevolking. Vooral jonge, opgeleide mensen keerden niet terug naar het land na hun studie in het buitenland. Dit patroon is al aan het veranderen, en Kristina Háfoss gelooft dat het project Digitale Faeröer Eilanden dit patroon alleen maar zal versterken.

“Uiteindelijk zal het meer banen opleveren in een werkveld waar veel mensen voor opgeleid zijn, en onze concurrentiepositie versterken,” legt ze uit, “het zal ons land simpelweg aantrekkelijker maken en beter voorbereiden op de toekomst.”

Een digitale infrastructuur opbouwen

Nicolai Mohr Balle is het hoofd van het project Digitale Faeröer Eilanden. Hij legt uit dat het idee voor het ontwerp van de Faeröerse digitale infrastructuur sterk geïnspireerd is door de Esten.

De infrastructuur is gebouwd op vier hoofdpijlers; het serviceportaal, de digitale identiteit, het interoperabiliteitssysteem X-road en de basis digitale registers.

Nicolai Balle vat de ervaring als volgt samen:

"Wat het meest basaal lijkt is het serviceportaal, van waaruit je je overheidszaken kunt regelen. Je kunt alles daarvandaan afhandelen. Bankzaken, doktersafspraken, aanvragen voor ongediertebestrijding, een huis kopen of je inschrijven voor de universiteit. Alles is toegankelijk via hetzelfde portaal met de digitale identiteit."

Wat het vooral moeiteloos maakt, legt Nicolai Balle uit, is het feit dat de burger zijn of haar gegevens niet bij elke verschillende afspraak of aanvraag opnieuw hoeft in te voeren. Zodra je bent ingelogd, zorgt het systeem ervoor dat je gegevens worden verstrekt.

Dit klinkt moeiteloos, zo niet een beetje riskant. Maar Nicolai Balle verzekert me dat de uitwisseling van persoonlijke gegevens op dit platform volkomen veilig en gedecentraliseerd is. Het serviceportaal draait op het interoperabiliteitssysteem, X-road, een Estse uitvinding. De X-road is in feite een dataplatform dat individuele servers via end-to-end versleutelde wegen met elkaar verbindt. Dit zorgt ervoor dat de informatie altijd lokaal blijft.

De X-road was een platform gebouwd voor de Estse overheid, maar sinds de uitvinding hebben ook andere landen het overgenomen. Onder hen zijn de Faeröer Eilanden, maar ook Finland, Namibië en Azerbeidzjan. Wanneer de X-road in veel verschillende landen wordt gebruikt, creëert dit ook mogelijkheden voor toegang tot diensten internationaal.

De digitale identiteit wordt gebruikt als je digitale handtekening. De ID bestaat uit een gebruikersnaam en een wachtwoord dat je moet invoeren en verifiëren met je privésleutel, die op een app op je telefoon staat. Deze oplossing voldoet aan de EU eIDAS regelgeving voor elektronische identificatie. Dit betekent dat de lokale Faeröerse digitale identiteit na verloop van tijd ook kan worden gebruikt om diensten van andere EU-landen te benaderen.

“Bijvoorbeeld,” legt Nicolai Balle uit, “als mijn zoon zich wil inschrijven voor een universiteit in Finland, kan hij inloggen op het universiteitsportaal daar, met behulp van de lokale digitale identiteit die hij gebruikt voor zijn overheidszaken hier op de Faeröer.”

De toekomst voor kleine landen is digitaal

De voormalige president van Estland, Toomas Hendrik Ilves, is geciteerd met een verhaal over een boek dat hij ooit las over hoe computerisering het einde van werk zou betekenen. Het boek gebruikte een voorbeeld uit de Amerikaanse staalindustrie, waar automatisering duizenden voormalige werknemers overbodig had gemaakt en slechts een paar honderd werknemers overbleven.

De schrijver van het boek dacht misschien dat het een somber beeld van de toekomst schetste, maar Ilves zag meteen dat computerisering het begin kon betekenen voor kleine landen om hun potentieel volledig te benutten.

Ilves heeft sindsdien publiekelijk andere landen opgeroepen om het voorbeeld van Estland te volgen en de digitale stap te maken.

Nicolai Balle is het volledig eens met Ilves. “Digitalisering is van cruciaal belang voor een klein land. Vooral een land zoals het onze, dat zich erop beroemt een welvaartsmaatschappij te hebben – dat type welvaartsmaatschappij blijft alleen relevant als we het tegelijkertijd modern houden.”

Kristina Háfoss ziet ook enorm potentieel in digitalisering voor kleine landen.

"Je weet dat het makkelijker is om een speedboot te keren dan een supertanker, en dit is de strategie en drijvende kracht achter het tot voorbeeld maken van de Faeröer Eilanden op het gebied van e-governance. In een kleine samenleving zijn dingen eenvoudiger. In het wettelijk kader, in de overheid en in het algemeen.

Alleen al het feit dat we minder systemen hebben doordat we klein zijn, zorgt voor veel minder juridisch werk en ons vermogen om sprongsgewijs naar nieuwe oplossingen te gaan. Daarom geloof ik dat de Faeröer Eilanden wereldklasse concurrenten kunnen worden op het gebied van e-governance, en een echt gedigitaliseerde samenleving, die ons concurrentievermogen biedt in een steeds meer geglobaliseerde wereld."

Klein zijn kan zich uiten in veel angst en een gebrek aan zelfvertrouwen. Maar het lijkt erop dat digitalisering en e-governance het steentje blijken te zijn waarmee David Goliath verslaat. Estland loopt al voorop. Nu is het afwachten of de Faeröer Eilanden naast hen kunnen lopen. De ambities zijn er in ieder geval.

Dit verhaal is gepubliceerd in samenwerking met The Next Web. Lees het originele artikel hier.