We Are more Bacteria than Human

Voor de meeste westerlingen voelt het vanzelfsprekend om één keer per dag te douchen, om handen te wassen na een bezoek aan het toilet en opnieuw voor het avondeten, maar op de lange termijn kunnen deze hygiënische gewoonten meer kwaad dan goed doen voor onze gezondheid - zo zeggen onderzoekers.

Door van de ‘slechte’ bacteriën af te komen, verwijderen we ook de goede. Als dat voor jou niet al te alarmerend klinkt, bedenk dan dat onze lichamen dragers zijn van unieke genetische informatie, waarvan meer dan 99% microbieel is. Ons leven hangt letterlijk af van bacteriën.

Voor elke menselijke cel waaruit ons lichaam bestaat, zijn er ongeveer tien inwonende microben. Pas sinds kort worden we ons bewust van het belang van ons microbioom, waardoor onze veelzijdige strijd tegen ziektekiemen en een dieet dat schadelijk voor hen is, sinds het midden van de 20^e eeuw, zeer twijfelachtig wordt. Onderzoekers beginnen te spreken van een verarmd “verwesterst microbioom” en vragen zich af of een “herstel-ecologie” project – niet in het regenwoud maar in de menselijke darm – noodzakelijk is.

Onze alomtegenwoordige preoccupatie met reinheid berust zowel op onze cultureel verworven behoefte om onszelf gedurende de dag met zeep te wassen als op onze angst voor onhygiënisch bewerkt voedsel. We zijn op een punt beland waar we het voedsel van grote, onzichtbare bedrijven meer vertrouwen dan het voedsel dat door onze buren wordt gemaakt.

Een studie over de ontwikkeling van het microbioom in de darmen van baby's heeft belangrijke inzichten opgeleverd over waarom de kolonisatie van de darm zo belangrijk is voor onze gezondheid. Jarenlang waren voedingswetenschappers verbaasd over de aanwezigheid van bepaalde complexe koolhydraten, oligosachariden genaamd, in moedermelk; baby's hebben niet de juiste enzymen om ze te verteren. Ze ontdekten dat deze koolhydraten niet bedoeld zijn om de baby te voeden; deze taak wordt vervuld door een specifieke darmbacterie genaamd Bifidobacterium infantis, die bijzonder goed is aangepast om de oligosachariden in moedermelk af te breken en te gebruiken. Zonder deze bacterie zouden baby's kwetsbaarder zijn voor infecties en ontstekingen.

Onze zorg voor reinheid wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een van de meest effectieve reclamecampagnes uit de geschiedenis. In 1927 werd het Cleanliness Institute opgericht door verschillende zeepmerken om netheid te promoten. Ze richtten zich doelbewust op kinderen, omdat zij een markt voor de komende jaren zouden garanderen. "De handelsvereniging wilde dat Amerikanen onbewust hun handen wasten na het toiletbezoek, zonder nadenken wasten voor het eten, en even automatisch in bad sprongen als men elke nieuwe dag ontwaakte" schrijft professor Vincent Vinikas in zijn boek Soft Soap, Hard Sell. Klinkt dat niet heel herkenbaar?

Reinheid is op zichzelf niet slecht, het is een kwestie van balans. Driehonderd jaar geleden was de balans net zo verstoord als nu, maar dan in de tegenovergestelde richting. Onze hygiëneobsessie bedreigt de inherente biodiversiteit van het microbioom waarop onze lichamen vertrouwen. Microben zijn misschien onzichtbaar, maar ze zijn verre van onbelangrijk.

Bron: Gizmodo, New York Times Afbeeldingen: Hannah Whitaker