In Vitro Meat Godfather Dies at Age of 91

Nederlandse onderzoeker en ondernemer, Willem van Eelen, is op 24 februari 2015 overleden in Amsterdam. Van Eelen werd geboren in 1923, als zoon van een arts en een kind van koloniaal privilege. Na hongersnood te hebben geleden in een Japans krijgsgevangenenkamp tijdens de Tweede Wereldoorlog, stelde Van Eelen zich eind jaren '40 voor om vlees in het laboratorium te kweken. Het idee kwam bij hem op terwijl hij als psychologiestudent aan de Universiteit van Amsterdam een wetenschappelijke lezing bijwoonde over het conserveren van vlees.

Meer dan een halve eeuw lang onderzocht en promootte Van Eelen onvermoeibaar In Vitro Vlees, ook bekend als slachtofferloos vlees, kweekvlees, tubesteak, frankenvlees, shmeat en reageerbuisvlees. Toegegeven, hij was niet de eerste die het idee had om vlees – of spierweefsel – buiten het dier te kweken, maar zijn blijvende inspanning om die visie werkelijkheid te laten worden leverde hem de titel De Peetvader van In Vitro Vlees op.

Hoewel de theoretische mogelijkheid om vlees in een industriële omgeving te kweken al lang de publieke verbeelding heeft geprikkeld, duurde het decennia voordat de wetenschap Van Eelens verbeelding bij kon benen. Dat begon in 1981 te veranderen, toen stamcellen, die bijna eindeloos kunnen delen en zich kunnen ontwikkelen tot vele soorten weefsel, werden ontdekt in muizen. Van Eelen zag het potentieel onmiddellijk in. En hoewel er op dat moment weinig interesse was om spiercellen om te zetten in vlees, bleef hij vasthouden aan zijn visie.

In 1999 slaagde Van Eelen erin Amerikaanse en internationale patenten te verkrijgen voor de "industriële productie van vlees met behulp van celkweekmethoden." In dit proces wordt een matrix van collageen bezaaid met spiercellen, die vervolgens worden gebaad in een voedzame oplossing en gestimuleerd om te delen. Na veel inspanning overtuigde hij ook de Nederlandse regering om onderzoek naar gekweekt vlees te financieren. Dit onderzoeksprogramma resulteerde indirect in de presentatie van 's Werelds Eerste In Het Lab Gekweekte Hamburger door Mark Post in 2013.

In 2011 vertelde van Eelen aan Newsweek: “Het is moeilijk te rechtvaardigen hoe dieren op deze planeet worden behandeld. Vlees kweken zonder pijn te veroorzaken leek een natuurlijke oplossing.”

Vandaag de dag vinden veel mensen het nog steeds onnatuurlijk om vlees te consumeren dat buiten het dier is gekweekt, terwijl het normaal wordt gevonden om bewerkt vlees te consumeren dat volledig is losgekoppeld van het dier waarvan het gemaakt is. Naarmate de natuur met ons mee verandert, zal het kweken van vlees misschien op den duur net zo geaccepteerd worden als het brouwen van bier of het maken van kaas, zoals hier beschreven.

Voordat die dag aanbreekt, als dat ooit gebeurt, zullen we zowel maatschappelijke als technische hindernissen moeten overwinnen, zoals de noodzaak van foetaal kalfsserum om het weefsel te laten groeien. De Peetvader van In Vitro Vlees heeft die dag niet meer mogen meemaken, maar we zijn hem voor altijd dankbaar voor zijn visie, leiderschap en passie voor dit onderwerp.

Willem van Eelen is vandaag begraven in Noordwijk. We wensen zijn familie en dierbaren veel sterkte met hun en ons verlies. Foto: Michael Hughes.