Out of Network

Wanneer we “Flickr” of “Facebook” of “YouTube” in een browser typen, streven we ernaar om sociale netwerken te betreden en te genieten van veilige communicatie en interactie met een groot aantal online gebruikers van over de hele wereld.

De meesten van ons nemen als vanzelfsprekend aan dat deze woorden door anderen op dezelfde manier worden begrepen. Maar wat als we deze woorden, in plaats van ze op een toetsenbord te typen, op de muren van sloppenwijken in Mali, Cambodja of Vietnam schilderen. Hun betekenissen zouden zeker veranderen.

Het is onbetwistbaar dat technologieën voor de meesten van ons nu een ongekende controle over ons leven uitoefenen. Google Maps vertelt ons waar we zijn, Record Future waar we zullen zijn en Facebook wie onze vrienden zijn.

In de afgelopen jaren heeft de Italiaanse kunstenaar Filippo Minelli land art geproduceerd die bestaat uit het schrijven van de namen van sociale netwerken en bedrijven op de muren van sloppenwijken in ontwikkelingslanden. Minelli heeft verklaard dat het doel van het project (dat “Contradictions” heet) is “om de kloof aan te wijzen tussen de realiteit waarin we nog steeds leven en de vluchtige wereld van technologieën.” Maar er lijkt filosofisch gezien meer op het spel te staan, gezien de verschillende politieke en taalkundige betekenissen die deze woorden in hun nieuwe contexten verkrijgen.

“MySpace” (2007); Phnom Penh, Cambodja

Minelli’s werken worden gepresenteerd als foto-essays buiten de grenzen van het Westen die niet alleen interpretatie maar ook interventie suggereren. Ze zijn in feite oproepen om de status quo te overwinnen, de staat van politieke en sociale onverschilligheid en apathie die deze technologische netwerken hebben gecreëerd. (Minelli zegt dat hij samenwerkt met bewoners van een locatie als de plaatsen niet verlaten zijn, of mensen heeft die het gebied kennen en hem naar een locatie brengen.)

“Het ontbreken van urgentie,” zoals Heidegger eind jaren '30 uitlegde, “is het grootst waar zelfzekerheid onovertroffen is geworden, waar alles voor berekenbaar wordt gehouden en, bovenal, waar zonder voorafgaande vraag wordt besloten wie wij zijn en wat wij moeten doen.”

Minelli, door naar de sloppenwijken van Cambodja te reizen en “Second Life” op de muren te schilderen, geeft de tegenstrijdigheid aan tussen deze twee werelden (geavanceerd technologisch kapitalisme en zijn sociale afval) — en onthult ook de grenzen die door deze sociale netwerken worden opgelegd. Deze netwerken, en het internet in het algemeen, zijn de culminatie van het vervangen van het Zijn (menselijk bestaan) door zijnden (objecten) — met de wereldwijde technologische organisatie van de wereld.

“Flickr” (2007); Phnom Penh, Cambodja

Het bestaan wordt nu niet alleen topologisch gedefinieerd, maar is ook voorspelbaar: de toekomst kan zelfs worden voorspeld door online datamining. In deze situatie, waar kennis en bestaan vooraf worden bepaald door dominante sociale netwerken of programma's, is er weinig ruimte voor menselijke vrijheid. Minelli’s foto’s doorbreken deze grenzen door een soort cognitieve verstoring te creëren: “YouTube” geschilderd op de muren van een sloppenwijk in Cambodja zien in plaats van op onze eigen schermen. Maar hoe slaagt Minelli erin ons bij deze taalkundige en politieke tegenstrijdigheid te betrekken?

“YouTube” (2007); Phnom Penh, Cambodja

Zoals de meeste lezers van Jacques Derrida weten, toen hij het Franse woord (différence) wijzigde door een a voor de e te vervangen — “différance” — produceerde hij een grafische modificatie (“het wordt gelezen, of het wordt geschreven, maar het kan niet worden gehoord”) om de traditionele metafysische voorrang van waarheid en aanwezigheid boven schrijven en verschil te overwinnen. Minelli’s verspreiding van deze sociale netwerken lijkt sterk op Derrida’s verstoring van metafysische waarheid omdat het ons dwingt deze woorden in een andere context tegen te komen.

De foto’s van de Italiaanse kunstenaar zijn geen eindpunten voor onze esthetische contemplatie, maar eerder vertrekpunten om de wereld te veranderen. Het feit dat Minelli zijn project nu heeft uitgebreid naar verschillende woorden (“Control-Alt-Delete” en “Democracy”) op gevaarlijke grenzen (Qualandyia Checkpoint) en in instabiele landen (Mauritanië) is een indicatie dat zijn werk wordt gedreven door hoop op emancipatie, dat wil zeggen, verlossing.

“Facebook” (2008); Bamako, Mali

Verhaal via NY Times.