Interview: Floris Kaayk, the Visionary Creative Mind Behind Human Birdwings

Floris Kaayk is een innovatieve en visionaire Nederlandse kunstenaar en filmmaker die zich richt op futuristische visies, fantasieën en concepten. Zijn werk visualiseert technologische vooruitgang, waarbij zowel positieve als negatieve gevolgen worden getoond.

Je kent Kaayk misschien als het brein achter Human Birdwings, de online grap waarin het fictieve personage Jarno Smeets werkende, zelfgemaakte "vleugels" ontwikkelde. Kaayk werkte samen met Next Nature Network aan het Rayfish Footwear Project, een fictief bedrijf dat gepersonaliseerde sneakers aanbood, vervaardigd uit genetisch gemodificeerd roggenleer. In 2006 produceerde hij Metalosis Maligna, een speculatieve documentaire over een bizarre ziekte die patiënten met metalen medische implantaten treft. Een groep onderzoekers van de universiteit van Groningen nam de term Metalosis Maligna daadwerkelijk over en gebruikte deze om een nieuwe klasse van pseudotumoren te benoemen, veroorzaakt door de wrijving van het metaal bij patiënten met een metalen knie of heup.

We spraken onlangs met Kaayk over grappen, activisme en wat hij denkt over technologische verandering.

Hoe bent u in contact gekomen met Next Nature?

Ik leerde het Next Nature-netwerk kennen in 2005, toen mijn eerste korte film The Order Electrus deel uitmaakte van een Next Nature-evenement in Utrecht. Vanaf dat moment begon ik hun blogberichten en evenementen te volgen. Hoewel het werk dat ik creëer niet begint met een heel duidelijke filosofie zoals die van Next Nature, heeft hun manier van denken onbewust mijn projecten beïnvloed.

Waar komt de inspiratie voor uw projecten vandaan?

Het ontwikkelen van ideeën voor nieuwe projecten begint meestal met één beeld, een sfeer, een nieuw item of een droom. Het is meer een intuïtieve manier van werken in plaats van een filosofisch pad te volgen. Als ik terugkijk op mijn werk van de afgelopen zes jaar, herken ik een duidelijke verhaallijn en realiseer ik me dat het veel verbindingen heeft met de next nature-filosofie.

Hoe zou u het Rayfish Footwear Project definiëren: een startpunt voor een debat over opkomende biotechnologieën, een maatschappelijke aanklacht tegen de manipulatie van de natuur ten behoeve van ons eigen gewin, een sociaal experiment, of alle drie?

Het is een beetje van alle drie de elementen, maar het was ook een experiment in verhalen vertellen. Door gebruik te maken van online en sociale media met een boeiend verhaal, konden we de discussie naar een internationaal niveau tillen. Door het introduceren van verschillende hoofdstukken waarin het perspectief van het verhaal voortdurend veranderde, waren we in staat verschillende soorten discussies te stimuleren.

In het begin waren veel mensen verontwaardigd over het idee om levende organismen als product te gebruiken. Later in het verhaal, toen dierenrechtenactivisten de roggen in de oceaan vrijlieten en CEO Raymond Ong een gepassioneerd, intelligent betoog hield over onze relatie met dieren en producten, veranderde de discussie en toonde ons publiek plotseling empathie en begrip. Als ik terugkijk op het project, waren deze verschillende invalshoeken van discussie, de mogelijkheid om een fictief verhaal over een periode van maanden te verspreiden en een publiek deel te laten nemen aan die gebeurtenissen, zeer spannend en waardevol.

Hoe voelde u zich bij het voor de gek houden van mensen met het Human Birdwings-project en vervolgens weer met het fictieve bedrijf Rayfish Footwear?

Het voelde niet alsof ik mensen voor de gek hield, omdat dat niet de bedoeling was. Binnen beide projecten was het belangrijkste element voor mij om het internet als verhalenverteltool te verkennen, futuristische fantasieën te presenteren en de gevolgen van technologische ontwikkeling te visualiseren.

Ziet u zichzelf als een activist?

Nee, helemaal niet. De projecten die ik realiseer zijn niet gemaakt om te waarschuwen of de wereld te veranderen, ze zijn gemaakt om mijn visies en fantasieën over onze wereld te delen en hoe technologische ontwikkeling ons dagelijks leven verandert. Ze komen voort uit persoonlijke fascinaties, fantasieën of dromen, ik voel de noodzaak om mijn verhalen te vertellen en nieuwe perspectieven te tonen op bestaande thema's.

Veel concepten en thema's uit uw werk, zoals symbiose, genmutatie, hybriden en bionica, zijn gerelateerd aan de next nature-filosofie. Wat is Next Nature voor u?

Ik zie Next Nature als een groeiende beweging van wetenschappers, ontwerpers, filosofen en kunstenaars die geloven in de toekomst en erkennen dat de mens invloed heeft op onze planeet (en misschien ons universum). Next Nature gelooft in het samensmelten van natuur en technologie, en wil ons bewust maken van het feit dat wij deel uitmaken van de natuur, in plaats van te denken dat we tegenover de natuur en diersoorten staan.

Aangezien het in onze mediasamenleving lijkt alsof het nep een zekere authenticiteit heeft verworven. Wat denkt u over de kracht van manipulatie? Is simulatie een deel van ons leven geworden?

In veel gevallen gebruikt de realiteit fictie als inspiratiebron. Veel fictieve uitvindingen uit retro sciencefictionfilms zijn door de jaren heen werkelijkheid geworden omdat mensen wilden dat de fictie echt werd.

In plaats van alleen die mooie, utopische uitvindingen te laten zien, toont mijn film Metalosis Maligna een keerzijde van technologische vooruitgang en ons verlangen om de natuur te manipuleren in een poging onze lichamen te verbeteren. Hoewel niet zo spectaculair als mijn verzonnen ziekte, bleek dat Metalosis Maligna in werkelijkheid daadwerkelijk voorkwam bij mensen met een medisch implantaat.

Het lijkt erop dat technologische verandering versnelt. Heeft u het gevoel dat dit het geval is? En waar zal dit naartoe gaan?

Technologische verandering wordt in de loop van de tijd complexer, ik weet niet zeker of dat betekent dat het versnelt. Technologische kennis groeit en daarom zijn er steeds meer deuren om te openen. We zijn net de digitale tijdperk binnengegaan, dat nog steeds zeer rijk aan kansen lijkt om te verkennen. Tegelijkertijd is er veel ontwikkeling gaande in de bio-engineering om de grotere mysteries van het leven te ontrafelen. Het digitale en biotechnologische lijken zich te verenigen. We kunnen al organen printen en hersenimpulsen omzetten in digitale commando's. Ik ben extreem gefascineerd door al deze ontwikkelingen en de gevolgen die ze hebben op ons dagelijks leven. Dat is wat ik probeer te visualiseren en op te reflecteren binnen mijn projecten.

Ervan uitgaande dat wij als mensen samen evolueren met technologie. Wat kunnen we doen om dit in een gewenste richting te sturen? Kunnen we überhaupt sturen?

Mensen hebben het gestuurd; wij zijn deze co-evolutie met technologie begonnen.

Waarom hebben we deze Next Nature-discussie nu, en niet 1000 jaar geleden of over 100 jaar?

Omdat we nu in een fase zijn waarin we erkennen dat we de natuur kunnen manipuleren en beheersen. De discussie zal waarschijnlijk stoppen zodra het wereldwijd geaccepteerd is dat de natuur onder controle staat van de menselijke soort. Ik zou niet weten of en wanneer we dat punt bereiken.

Hartelijk dank, Floris, voor het delen van uw werk en standpunten met ons!