Innovative Nostalgia

Er woedt een strijd tussen ontwerpers en ingenieurs; op het spel staat het ontwerp van onze technologische toekomst. Het laait subtiel op als een heidebrand. Koert van Mensvoort gooit olie op het vuur, maar biedt ook een oplossing. De impact van nieuwe technologie op ons leven is moeilijk te overschatten. Tegenwoordig begint design op het niveau van bits, atomen, neuronen en genen. 3D-printen is gemeengoed geworden, het is het nieuwe bamboe. Augmented reality legt een informatielaag over ons bestaan. Sociale media herprogrammeren het weefsel van onze samenleving. Je badkamerweegschaal communiceert met je smartphone. En de eerste in het lab gekweekte hamburger is geserveerd. Onderzoekers werken aan een 3D-printer voor orgaanweefsel om het tekort aan donoren aan te pakken.

Het ‘gemaakte’ en het ‘geboren’ versmelten.

Nano-, bio- en informatietechnologie genereren een nieuw soort esthetiek en bieden nieuwe bouwkits voor onze leefomgeving. Ondertussen kookt de avant-garde van cultureel design spruitjes.

3D-printen is gemeengoed geworden, het is het nieuwe bamboe.

In de afgelopen jaren heeft de (zogenaamd progressieve en vooruitstrevende) culturele design avant-garde haar meest conservatieve kant laten zien. Meubels gemaakt van afvalhout, handgesponnen dekens, vergeten groenten op een krijtbordmenu. De crisis duurt voort en de ontwerpers nemen ons mee terug naar oma's tijd, toen alles tenslotte zoveel beter was. Ver weg van de boze wereld van verandering. Terug in de handgeweven cocon van traditie en nostalgie.

Ondertussen marcheert de technologische revolutie vrolijk verder. In onze alledaagse leefomgeving is technologie nu zo alomtegenwoordig, complex en autonoom geworden dat we het beginnen te ervaren als een natuur op zich.

Op treinstations schieten de OV-chipkaartpoortjes als paddenstoelen uit de grond op de meest onlogische plaatsen. Het voedsel in de supermarkt is medicinaal geworden. Peuters denken dat een tijdschrift een kapotte tablet-PC is.

In plaats van vorm te geven aan deze ontwikkelingen, heeft de culturele design avant-garde haar hoofd in het zand gestoken en zich teruggetrokken in een nostalgische comfortzone – die helaas alleen toegankelijk is voor de hogere middenklasse.

Technologie is zo alomtegenwoordig geworden dat we het beginnen te ervaren als een natuur op zich

Ontwerpers leken zich te hebben bevrijd van het eeuwenoude vooroordeel dat zij slechts oppervlakkige verfraaiers zijn, die aan het einde van een proces worden ingeschakeld – lang nadat de marketingafdeling de strategie had bepaald – om het eindproduct een aantrekkelijk laagje design te geven.

Voortaan zou design ook betrekking hebben op processen, diensten en zelfs rituelen. Alles in onze geconstrueerde omgeving is onderhevig aan design en daarmee was het bereik van design vrijwel oneindig geworden.

Helaas geeft het gebrek aan interesse of zelfs afkeer van nieuwe technologie aan dat design is teruggevallen op haar oude reflexen. Ontwerpers blijven de vrolijke jongens en meisjes die de taart zelf niet bakken, maar alleen voorzien van de glazuurlaag. Steeds vaker smaakt die glazuur naar pastinaak, maar het blijft glazuur.

Het ontwerp van het technologische domein wordt overgelaten aan de ingenieurs.

Dit is een enorme fout.

Waarom? O