A More Interesting, More Depressing Theory of Easter Island's Downfall

Paaseiland is lange tijd gebruikt als een parabel voor milieudestructie: een eens machtige beschaving die ten onder ging door het roekeloze overmatige gebruik van natuurlijke hulpbronnen. De eilandbewoners hakten al hun bomen om voor landbouw en dwaze stenen hoofden, zo gaat het verhaal, en reduceerden het paradijs van Rapa Nui tot een winderige grasvlakte. Een nieuwe theorie over de ondergang van Paaseiland daagt deze traditionele aanname echter uit. Het neemt de schuld weg bij de mensen en legt deze bij ratten.

Twee antropologen van de Universiteit van Hawaï, Terry Hunt en Carl Lipo, hebben gesteld dat het onbedoelde introduceren van ratten op het eiland leidde tot het verdwijnen van de boombedekking op het eiland, samen met al het endemische vogel- en plantenleven. Een paar verstekelingen-ratten op menselijke kano's bevonden zich in een paradijs zonder roofdieren, gevuld met hun favoriete voedsel: boomzaden en boomzaailingen. Nadat mensen het bos hadden gekapt voor landbouw, voorkwamen de ratten dat nieuwe bomen wortel schoten.

Hoe wisten mensen te overleven in dit ontboste landschap? Volgens Hunt en Lipo werd hun dieet veel ratgerichter. Met geen vogels meer om te jagen en geen bomen groot genoeg om kano's van te maken, was het enige vlees dat overbleef van het piepende soort. Bovendien vormde de voedselarme bodem van het eiland een uitdaging voor de landbouw. De eilandbewoners leerden de bodem te verbeteren door rotsen te breken en deze over hun velden te verspreiden. De rotsen gaven net genoeg mineralen af aan de bodem om gewassen te ondersteunen. Toen Europeanen het eiland ontdekten, leefden de mensen van ratten, fruit en groenten, en verplaatsten ze zich met een paar lekke drijfhouten kano's – maar ze waren eigenlijk goed gevoed.

Hunt en Lipo presenteren dit als een onverwacht succesverhaal. Mensen creëerden (onbedoeld) een probleem en losten het op met een mengeling van aanpassingsvermogen en vindingrijkheid. Maar er is iets deprimerends aan een cultuur die gereduceerd is tot een marginaal bestaan en nog steeds monumenten voor zichzelf bouwt na de totale ineenstorting van een levendig, divers ecosysteem. Een voorbode van het Antropoceen?

Via NPR. Foto via Enjoy Your Holiday.