Bacteria "R" Us

Er is een domein van wezens dat diffuus een hele planeet omringt. Er zijn er zoveel van dat ze elke denkbare ecologische niche bezetten. Toch zijn ze, ondanks hun ontelbare aantallen, zo in harmonie met hun lokale ecologie dat ze een intrinsiek onderdeel ervan zijn geworden.

Degenen die in landelijke gebieden leven, overtreffen ruimschoots degenen die vreemde steden bewonen, die sociaal, slim zijn en zelfs hun eigen persoonlijkheden hebben. De steden beschouwen zichzelf als onafhankelijk van hun inwoners, maar delen toch hun voeding met hen. Ze hebben een dagelijkse afvalcyclus die puin verwijdert en ook ruimte maakt voor een nieuwe toestroom van stadsbewoners. Volwassen steden kunnen zich zelfs voortplanten om nieuwe te maken die onmiddellijk beschikbaar zijn voor de stadsbewoners om te koloniseren.

Moderne biotechnologie heeft recentelijk onthuld dat mensen ondergedompeld zijn in een bacteriële wereld. In die mate zelfs, dat een buitenaardse natuuronderzoeker mensen misschien zou beschouwen als niet veel meer dan slimme stadshuisvesting voor bacteriekolonies.

Hoewel wij denken dat we aan de top van een evolutionaire boom staan, lijkt het erop dat onze evolutie nauw verbonden is met, zo niet volledig afhankelijk is van bacteriën.

Ze hebben collectief het mogelijk gemaakt dat complexe levensvormen bestaan, omdat ze onze adembare atmosfeer, onze bodem en zelfs onze regenval hebben geproduceerd. Hoewel niet is bewezen dat ze een collectief 'brein' bezitten, hebben ze uiterst geavanceerde methoden om te communiceren met behulp van taalkundige eigenschappen [1]. Ze omringen de planeet als een chemisch internet en voeren onophoudelijke gesprekken met behulp van fysica en chemie.

Bacteriën zijn veerkrachtig, wendbaar en slim. Sommige kunnen kanker genezen, sommige eten gif, andere kunnen extreme omstandigheden weerstaan en toch beschouwen we bacteriën nog steeds als primitieve levensvormen. Hoe eenvoudig we ze ook vinden, ze hebben ongelooflijke technologische vermogens. Bacteriën gebruiken geen gereedschappen als zodanig, omdat hun technologieën uitstulpingen zijn die uit hun eigen lichaam worden geplukt.

Bijvoorbeeld, bacteriën kunnen zichzelf nieuwe krachten geven door hun genen te wijzigen om bioluminescentie [2], zwermgedrag [3] of architectonische biofilms te produceren.

Bacteriën overtreffen onze menselijke cellen in een verhouding van 10:1. Toch vormen ze slechts 3-5 kg van ons lichaamsgewicht omdat hun cellen veel kleiner zijn dan die van ons. Ons natuurlijke 'microbioom' is een essentieel onderdeel van ons immuunsysteem, dat de meer invasieve verwanten van bacteriën afweert die ons schade zouden kunnen berokkenen.

Door de nieuwe lens van biotechnologie worden we ons ervan bewust dat we onze meest intieme ruimtes delen met bacteriën, wat nieuw ontdekte landschappen heeft geopend die rijk zijn aan technologische mogelijkheden. Jessica Green bestudeert de bacteriële profielen van onze leefruimtes om onze gezondheid en welzijn te verbeteren, terwijl Philips heeft voorgesteld dat bacteriën ons kunnen helpen energie te besparen door thuisverlichtingssystemen van stroom te voorzien. Sonja Baumel heeft het idee verkend om bacteriën te gebruiken om een decoratief kledingstuk rond haar lichaam te vormen dat reageert op haar omgeving, zoals fotoforen, de bacteriënrijke camouflagecellen die op diepzeedieren worden gevonden.

Toch is onze relatie met bacteriën nog persoonlijker dan dit.

Onze eigen cellen tonen hedendaags en historisch bewijs dat wij samenstellingen zijn van niet-menselijke voorouders, waaronder virussen, prionen en mitochondriën. Deze moleculaire verstrengeling tussen mensen en bacteriën roept de mogelijkheid op om het menselijk lichaam te versterken door onze bacteriën te manipuleren in plaats van ons eigen vlees.

Futurist Ian Pearson speculeert dat door vooruitgang in genetische technologieën de menselijke soort zich zal diversifiëren en aanleiding zal geven tot Bacteria sapiens. Toch hebben we misschien die drempel al overschreden, aangezien we niet de controle hebben over deze nieuw ontdekte micro-miniatuurwereld die ons op planetaire schaal omringt.

Volgende natuur erkent de rommeligheid van onze biologische oorsprong en de uiteindelijke verbondenheid van alle soorten. Het streeft ernaar betere communicatie te ontwikkelen tussen elke levensvorm – in plaats van een totale antibioticagrensoorlog aan te gaan die we simpelweg niet gaan winnen.

Foto van het werk van Sonja Baumel via Scientific American en Ecouterre.

Referenties

1. Jacob, E.B., Becker, I., Shapira, Y., en Levine, H.(2004) Bacterial linguistic communication and social intelligence, Trends in Microbiology, pp. 366-372.

2. Nealson, K. H. 1977. Autoinduction of bacterial luciferase. Occurrence, mechanism and significance. Arch. Microbiol. 112: 73-79.

3. Armitage, J. P. (1992) Bacterial Motility and Chemotaxis. Science Progres. 76:451-477.