There is not enough Africa in Computers

Brian Eno - kunstenaar, componist, uitvinder, denker - sprak met Kevin Kelly over de betekenis van Afrika voor muziek en technologie.

"Afrika is alles wat klassieke muziek niet is. Klassieke - misschien moet ik zeggen “orkestrale” - muziek is zo digitaal, zo opgedeeld, ritmisch, qua toonhoogte en in termen van de rollen van de muzikanten. Het zit allemaal in kleine hokjes. De reden dat je wonderkinderen vindt in schaken, rekenen en klassieke compositie is dat het allemaal werelden zijn van niet-aaneengesloten, opgedeelde mogelijkheden. En het feit dat orkesten steeds hetzelfde spelen stoort me. Klassieke muziek is muziek zonder Afrika. Het vertegenwoordigt verouderde hiërarchische structuren, rangorde, alle niveaus van controle. Orkestrale muziek vertegenwoordigt alles wat ik niet wil van de Renaissance: extreem trage feedbacklussen.

Als je een componist bent die dat soort muziek schrijft, hoor je pas na enkele jaren hoe je werk klinkt. Daarom is de orkestrale componist vatbaar voor alle problemen en eigendunk van de architect, geneigd vast te zitten in een vorm die inherent niet-improviserend, niet-empirisch is. Ik zou niet zo absurd doctrinair moeten zijn, maar ik moet zeggen dat het me niets kan schelen als ik nooit meer een stuk van dergelijke muziek hoor. Het levert me bijna niets nuttigs op.

Maar wat mij enorm opwindt, is de botsing van volkse westerse muziek met Afrikaanse muziek. Zo veel van wat ik mooi vind aan muziek komt voort uit die botsing. Afrikaanse muziek ligt praktisch aan de basis van alles wat ik do - zelfs ambient, aangezien die rechtstreeks voortkwam uit de wens om te zien wat er gebeurt als je de geluiden in een muziekstuk “ontgrendelt”, ze hun vrijheid geeft en ze niet allemaal aan dezelfde klok bindt. Dat soort vrije zweving - deze eigenaardige mengsels van onafhankelijkheid en onderlinge afhankelijkheid, en de oscillatie daartussen - is kenmerkend voor West-Afrikaanse drumritmes. Ik wil naar de toekomst om deze gevoeligheid die ik in de Afrikaanse cultuur vind, te zien bevrijd van de catastrofale situatie waarin Afrika zich momenteel bevindt. Ik weet niet hoe ze daarvan bevrijd zullen raken, maar ik wil dolgraag deze volgende fase zien wanneer de Afrikaanse cultuur opnieuw een sterke invloed begint uit te oefenen op de onze.

Weet je wat ik haat aan computers? Het probleem met computers is dat er niet genoeg Afrika in zit. Daarom kan ik ze niet lang gebruiken. Weet je wat een nerd is? Een nerd is een mens zonder genoeg Afrika in zich. Ik weet dat dit een beetje omgekeerd racistisch klinkt om te zeggen, maar ik denk dat de Afrikaanse connectie zo belangrijk is. Weet je waarom muziek zo lang het middelpunt van ons leven was? Omdat het een manier was om Afrika binnen te laten. Over 50 jaar is het misschien niet Afrika; misschien is het Brazilië. Maar ik wil zo graag dat die gevoeligheid deze andere gebieden, zoals computers, overspoelt.

Wat me irriteert is dat het zo weinig van mijn lichaam gebruikt. Je zit daar maar, en het is nogal saai. Je hebt die stomme kleine muis waarvoor één hand nodig is, en je ogen. Dat is alles. Wat doe je met de rest van jezelf? Geen enkele Afrikaan zou een computer zoals deze accepteren. Het is gevangenhoudend."

Uittreksel genomen uit Wired Magazine (mei 1995). Kevin Kelly was medeoprichter en uitvoerend redacteur van Wired. Je kunt het volledige interview vinden in het Wired-archief.