Technostalgia

In Next Nature wordt niet alleen de oude natuur geïdealiseerd. Door de snelheid van nieuwe opkomende technologieën hebben we de neiging om stil te staan bij eerdere prototypes. Om herinneringen op te halen, of om die ‘echte’ ervaring te geven. We noemen deze weemoedige verlangen naar technologieën uit het verleden technostalgie. Technostalgie vormt onze herinneringen, ons verleden en daarmee ons heden.

Voor de generatie die opgroeide met de eerste spelconsoles in de jaren 80, zoals ik, is technostalgie gemakkelijk op te roepen bij het opruimen van de zolder. De Atari, de C64, de Amiga500 en de Gameboy brengen herinneringen terug aan vergeten dagen die werden doorgebracht met het spelen van Lode Runner en Maniac Mansion, of het programmeren in een taal die ik nu nauwelijks meer herinner. Maar technostalgie kan meer zijn dan alleen het ophalen van herinneringen.

Wanneer we technostalgisch zijn, veranderen de objecten zelf ook. Technologieën uit het verleden worden vaak gezien als sympathiek, zuiverder en authentieker vergeleken met nieuwe technologieën – vooral als ze die grote knoppen en mooie voltmeters hebben. Neem bijvoorbeeld muziek. Relic-gitaren, bepaalde analoge versterkers en vintage elektronische instrumenten zijn tegenwoordig zeldzame en gewilde objecten. De theremin, een van de eerste elektronische instrumenten uit de jaren 20, heeft een enorme opleving doorgemaakt. In dancemuziek zijn de Moog en de Roland303 – de synthesizer waarvan wordt gezegd dat hij de vroege hiphop en dancemuziek heeft aangezwengeld dankzij zijn acid basgeluid – de meest gewilde elektronische instrumenten waar DJ's naar op zoek zijn. De grote knoppen, de mooie oscillatoren en de old school look geven muzikanten het gevoel dat ze daadwerkelijk een machine bedienen. En de geluiden van deze instrumenten zouden ‘warmer’ en ‘echter’ zijn dan die van hun hedendaagse opvolgers.

ReBirth-software emuleert niet alleen trouw de drie ruggengraatapparaten van dancemuziek (de Roland TB-303 Bass-synthesizer en de Roland TR-808 & 909 drummachines), maar komt ook met een interface die de originele lay-out van deze legendarische instrumenten nabootst.

Technostalgie – een term bedacht door geluidswetenschapper Trevor Pinch in zijn geweldige boek ‘Analog Days’, over de opkomst van de Moog – is niet langer een beroepsziekte van nerds en techneuten alleen. Er zijn talloze fansites voor retro-games, -computers en andere technologieën. In onze huidige technologische cultuur, waar technologieën steeds complexer worden, gaat technostalgie niet alleen over het ophalen van de tijd die met bepaalde apparaten is doorgebracht. Technostalgie herschept ons verleden en geeft betekenis aan het heden. Voor sommigen is het een statement dat ze er vanaf het begin bij waren, dat ze ‘authentieke gebruikers’ zijn. Voor anderen is het een verlangen naar een duidelijker en eenvoudiger wereld.

Voor de generatie digitale natives, geboren in het internettijdperk, zullen technologieën meer dan ooit hun herinneringen en hun gevoel van geschiedenis vormen. Dus berg je iPhones, PS3's en Wii's maar op zolder. Over een jaar of tien heb je ze misschien nodig!