Ars Electronica 2010: Artists Adressing NextNature

Kunnen we nog gered worden? Dat was de slogan van dit jaar's Ars Electronica festival in Linz (Oostenrijk). Onder de titel ‘REPAIR’ riep het mediakunstfestival op om ons scepticisme en onze lethargie achter ons te laten en ons te wenden tot kunstenaars, ontwerpers, wetenschappers en ingenieurs om een uitweg te zoeken. Wat vertellen deze pioniers ons? Hoe kunnen we een alternatieve toekomst bereiken? En hoe is het leven in NextNature?

Idealisme begint met jezelf verliezen. Veel kunstenaars veranderen onze bestaande kijk op de realiteit door ‘natuur’ op een esthetische en meeslepende manier te tonen. De Aarde van Finnbogi Pétursson was gewoon mooi en hypnotiserend; door een geluid van 7,8 Hertz te genereren – overeenkomend met het fysieke fenomeen genaamd de Schumann-resonantie, dat de resonantie van het elektromagnetische veld van de Aarde beschrijft – werd de hartslag van onze planeet zichtbaar in golven op het oppervlak van een met water gevuld bassin. Vergelijkbaar, maar nog poëtischer, is de live audiovisuele performance ‘rheo: 5 horizons’ van Ryoichi Kurokawa. Fascinerende droomachtige regenlandschappen die overgaan in grafische analyses, vermengd met griezelige geluiden.

Na even ondergedompeld te zijn geweest, is het tijd voor actie! Hoe kunnen we onze planeet herstellen? Allereerst moeten we bij onszelf beginnen. De Phantom Recorder van Revital Cohen kan worden gebruikt om het gevoel van een ledemaat te genereren waar er geen is. Het systeem projecteert een koud, vochtig gevoel op het huidoppervlak, waardoor sensaties aan het apparaat kunnen worden toegevoegd. Maar waarom niet gewoon een echt extra ledemaat toevoegen? Het Ear on Arm-project van Stelarc laat zien dat een extra prothese kan worden gezien als een symptoom van overdaad, in plaats van een teken van gebrek. Zijn extra oor (ja, op zijn arm) is uitgerust met een microfoon en een ingebouwde zender, wat lijkt op de dubbele functie van de huid als ontvangst- en transmissiemechanisme. Het werk van Nico Ferrando was net zo fascinerend; een reeks foto's van stellen waarvan sommige lichaamsdelen zijn uitgewisseld, met name die delen die sociaal gezien worden gebruikt om geslacht te definiëren. De Telenoid van Hiroshi Ishiguro laat zien hoe communiceren met een robot helemaal niet zo onnatuurlijk is. Je kunt communiceren met een vriend met een microfoon aan de andere kant van de kamer via deze kleine geminoïde. En het werkt: je begint echt intimiteit te voelen met deze robotpop met puntige armen, kaal en griezelig. Vreemde ervaring.

Andere projecten behandelen explicieter nieuwe manieren van omgaan met (wat ooit) natuur was. Het Windowfarms Project is een webplatform dat stadsbewoners helpt om het hele jaar door voedsel te verbouwen in hun appartementen door compacte verticale hydroponische tuinen in ramen te creëren. De quelle 01 is een hightech drinkwatersysteem dat lokaal kraanwater fysisch en chemisch zuivert en het levert alsof het uit een natuurlijke bron komt. De Growth Assembly (van Alexandra Daisy Ginsberg en Sascha Pohlflepp), vorig jaar hier getoond, was ook te zien en nog steeds fascinerend. Gecodeerd in het DNA van een plant groeien productonderdelen binnen het ondersteunende systeem van de plantstructuur. Wanneer ze volledig ontwikkeld zijn, worden ze gepeld zoals een walnoot uit zijn schil of maïs uit zijn schutblad. Wetenschapper-kunstenares Cornelia Hesse-Honegger presenteerde haar beroemde afbeeldingen van vliegen en andere insecten die gemuteerd zijn als gevolg van milieuverontreiniging en atomaire straling.

De robotische plant van Akira Nakayasu is een interactieve installatie geïnspireerd op het visioen van gras dat in de wind waait. Het heeft 169 kunstmatige bladeren, die worden aangestuurd met behulp van vormgeheugenlegering actuatoren. Ze bewegen onafhankelijk wanneer je je hand erover beweegt. Matthew Gardiner creëert met The Future Unfolds een heel nieuw onderzoeksgebied. Zijn robotische planten zijn voorbeelden van oribotics, dat gedijt op de esthetische, biomechanische en morfologische verbindingen tussen natuur, origami (!) en robotica (je bent ofwel een kunstenaar of niet). Het resultaat is prachtige kunstmatige bloemen, met oribot-bloesems die opengaan als een hand nadert, waardoor 1.050 vouwen in de bot worden geactiveerd.

Dit zijn slechts enkele voorbeelden van een uitgebreid programma, inclusief interessante conferenties over mens-robot harmonie, digitale gemeenschappen en hoe een open source leven te leiden. Hoewel, vanuit artistiek oogpunt, de Ars Electronica van dit jaar minder interessant was dan de editie van vorig jaar (die in het teken stond van menselijke natuur), laat het mooi zien hoe kunstenaars, wetenschappers, ontwerpers en ingenieurs werken aan een alternatieve toekomst. En het toont de noodzaak van een nieuw idealisme, nextnature stijl.